بوتاکس و آينده نامعلوم

[Naji]

بوتاکس وآینده نامعلوم
این روز‌ها برای جوان‌تر شدن خیلی کار‌ها می‌شود کرد! یکی از روش‌هایی که برای درمان چین و چروک صورت به کار می‌رود، تزریق «بوتاکس» است.
با اینکه در چند سال اخیر استفاده از بوتاکس رایج شده، سازمان غذا و داروی آمریکا در مورد این روش، هشدار‌هایی مطرح کرده که قابل تامل است.
سازمان غذا و داروی آمریکا مصرف سم «بوتولینوم» یا همان «بوتاکس» را در مقادیر محدود برای درمان انقباضات غیر قابل کنترل عضله شانه و گردن، پلک زدن اسپاسمودیک چشمان، تعریق بیش از حد زیر بغل و صاف کردن گهگاه چین‌های بین دو ابرو (تنها کاربرد زیبایی) مجاز دانسته، اما هشدار‌هایی هم در کنار آن مطرح کرده است.
از آنجا که این ماده به هر حال یک نوع «سم» است، چنانچه درست تهیه، خالص و نگهداری نشده باشد و همچنین درست تزریق نشود، موجب عوارضی می‌شود که گاهی جبران‌پذیر نیست.
به همین دلیل بوتاکس‌های غیراستاندارد، به‌خصوص وقتی توسط افراد غیرمتخصص، بدون توجه به نکات ایمنی تزریق شوند، بیشتر خطرآفرین است. حتما این را هم شنیده‌اید که دوز استفاده از این سم دارویی خیلی اهمیت دارد؛ به‌طوری که مسمومیت شدید با این سم، به‌علت فلج کردن عضلات تنفسی، می‌تواند به مرگ منجر شود.
همه این‌ها باعث شده تزریق غیر کارشناسانه بوتاکس احتمال خطرات گوناگونی مثل غیر قرینه شدن صورت و ابرو، افتادگی پلک و یا فلج صورت را به‌دنبال داشته باشد. انجمن جراحان پلاستیک و زیبایی کشورمان هم چندی پیش نسبت به خطرات تزریق بوتاکس که در آرایشگاه‌ها و سالن‌های زیبایی انجام می‌شود، هشدار داده بود.مسلم این است که تنها متخصصان پوست ماهر می‌توانند از چنین عوارضی پیشگیری کنند، اما هشدار اخیر حتی در مورد کاربرد صحیح این دارو توسط متخصصان هم اعلام خطر جدی کرده است.
بوتاکس، سم تصفیه و رقیق شده‌ای‌است که از باکتری به نام «کلستریدیوم بوتولینوم» به دست می‌آید. این باکتری، عامل ایجاد نوعی مسمومیت غذایی کشنده به نام «بوتولیسم» است.این سم با جلوگیری از انتقال «استیل کولین» از عصب به عضله و فلج کردن عضلات، باعث صاف شدن چین و چروک‌ها و کاهش خطوط بین ابروها و دور چشم می‌شود.
استیل کولین نوعی انتقال دهنده پیام‌های عصبی از مغز به عضله است که دستور انقباض(جمع شدن) را به عضله می‌رساند.بوتاکس، اولین بار در سال ۱۹۸۰ برای درمان اختلالات عضلانی مانند لوچی و تنبلی چشم، تیک‌های چشم و پلک زدن غیر قابل کنترل به‌کار رفت. وقتی به‌طور تصادفی اثر آن در کاهش چین‌های دور چشم مشاهده شد، جراحان پوست و زیبایی در سال ۱۹۸۷ برای زیبایی از آن استفاده کردند.
● مرگ کودکان
بوتاکس، داروی ضد‌چروک مشهور، در بعضی از مصرف‌کنندگان با علائم مسمومیت خطرناک بوتولیسم همراه بوده و حتی در بعضی کودکان آمریکایی موجب مرگ شده است.با شنیدن این خبر لابد از خودتان می‌پرسید کودکان را چه به تزریق بوتاکس؟ کودکان را چه به رفع چروک؟! لازم است بدانید بوتاکس که این روز‌ها به‌دلیل کاربرد آن در زیبایی و کاهش چروک صورت، شناخته شده است در گروهی از بیماری‌های مربوط به اسپاسم و گرفتگی عضله مانند دیستونی گردن و اسپاسم‌های گردنی شدید هم به کار می‌رود.
البته سازمان غذا و داروی آمریکا در بررسی خود متوجه شد اکثر کودکانی که پس از تزریق فوت کرده بودند، مبتلایان به فلج مغزی بودند و این دارو برای درمان اسپاسم عضلانی پای آنها استفاده شده بود.
جالب است بدانید اگر چه در برخی کشور‌ها مصرف بوتاکس برای چنین بیمارانی مورد تأیید است، اما سازمان غذا و داروی آمریکا هنوز به‌طور رسمی چنین کاربردی را برای بوتاکس مورد تأیید قرار نداده است.
علاوه بر این، گزارش‌هایی از بروز بیماری پس از تزریق بوتاکس وجود دارد که مربوط به افراد در سنین مختلف است. طبق گزارش‌های سازمان بهداشت و تغذیه جهانی دست ‌کم یک مورد تزریق به بستری شدن خانمی منجر شد که برای رفع چروک پیشانی‌اش بوتاکس استفاده کرده بود. البته FDA آمار دقیقی از این گزارش‌ها نداده است.
در ۱۸۰ گزارش رسیده به سازمان غذا و داروی آمریکا عوارضی چون ضعف عضلانی، اختلال در بلع غذا، اختلال تنفسی ناشی از آسپیراسیون و مشکلات ناشی از ورود جسم خارجی از راه تنفس به ریه‌ها برای این دارو‌ مشاهده شده بود.
اگر چه این گزارش‌ها عارضه مشخصی را برای این محصولات اثبات نمی‌کرد، اما از آنجا که متخصصان معتقد بودند این گزارش‌ها کمتر از چیزی است که در واقعیت رخ می‌دهد، تصمیم گرفتند الگوی عوارض احتمالی را پیدا کنند. بد نیست بدانید ۱۶ مورد از گزارش‌های رسیده به سازمان غذا و دارو مرگبار بوده و ۴ مورد از آنها کودکان زیر ۱۸ سال بودند. در ضمن ۸۷ بیمار در بیمارستان بستری شدند.دکتر سیدنی ولف مدیر تحقیقات این گروه معتقد است، این مشکلات وقتی ایجاد می‌شود که سم بوتولینوم از محل تزریق به قسمت‌های دیگر بدن مانند مری منتشر شده و در عضلات مربوط به بلع یا تنفس، فلج نسبی ایجاد کند.
او می‌گوید: اگر چه این هشدار در برگه دارو ذکر شده، اما به راحتی مورد غفلت واقع می‌شود.
بنابراین این انجمن از سازمان غذا و داروی آمریکا تقاضا کرد که با سفارش یک جعبه سیاه (قوی‌ترین نوع هشدار) روی برچسب دارو و فرستادن نامه‌ای به پزشکان استفاده‌کننده از دارو، موضوع را برجسته‌تر کند تا به راحتی مورد غفلت واقع نشود.
علاوه بر این، پیشنهاد داده شد که یک راهنمای مصرف‌کننده با توضیح خطرات تزریق تهیه شود.
با این تمهیدات، مصرف‌کنندگان دارو با مشاهده علائم هر عارضه -پیش از این که دیر شود- برای انجام اقدامات ضروری به پزشک مراجعه خواهند کرد و بنابراین از مرگ و عوارض خطرآفرین این تزریق پیشگیری خواهد شد.
● برچسب‌ها چه می‌گویند؟
متخصصان تأکید می‌کنند مردم باید نسبت به خطرات احتمالی مسمومیت با سم بوتولینوم، آگاهی کافی داشته باشند. علائم اولیه عبارتند از: خشکی دهان، اختلال در تنفس و بلع غذا، افتادگی پلک، اشکال در تکلم، ناتوانی در بالا نگه داشتن سر و ضعف سایر عضلات.
بنابراین لازم است مراقب این علائم باشند و در صورت مشاهده آنها به پزشک مراجعه کنند. البته این اولین هشدار‌ها نیستند.
حتی در برچسب دارویی نیز احتمال انتشار این سم در بدن و مرگ ناشی از آن ذکر شده بود، اما این عوارض را مربوط به وجود بیماری‌های خاص عصبی-عضلانی در فرد می‌دانستند، و این مسأله‌ای است که سازمان غذا و داروی آمریکا به تازگی آن را اصلاح کرد و گفت: «آسیب دیدن از سم بوتولینوم حتی در افرادی که عامل زمینه‌ای ندارند هم ممکن است اتفاق بیفتد».
به همین سبب این سازمان از سازندگان دارو خواست تا این هشدار‌ها را به شکل جدی تری روی برچسب دارو قرار دهند.
● چه کسی ضرر می‌کند؟
با این حال تولید‌کنندگان این دارو معتقدند تمام عوارض احتمالی در برچسب دارو قید شده و این کار با هماهنگی سازمان غذا و داروی آمریکا صورت گرفته است. کارولین وان هوف، سخنگوی یکی از شرکت‌های تولید این دارو به نام آلرژان، علت مرگ کودکان را تزریق مقدار غیر مجاز دارو یا به‌اصطلاح پزشکی (over dose) اعلام کرد.جالب است بدانید آنها پیش از این اعلام کرده بودند که در سال ۲۰۰۷ سقف فروش آلرژان به ۱/۱ بیلیون دلار رسیده است. تعجب می‌کنید اگر بگوییم محققان روانپزشک متوجه شده‌اند ۴۰ درصد از بیمارانی که با این روش، زیبایی خود را به‌دست آورده‌اند، به نوعی میل شدید و اجبار به انجام مجدد آن (نوعی اعتیاد) دچار می‌شوند.
البته این مسأله با توجه به ظاهر شدن مجدد و طبیعی چروک‌ها پس از چند ماه خیلی هم عجیب نیست. شاید اگر به همین ترتیب پیش برود، حتی هشدار‌های روی برچسب هم نتواند جلوی فروش این داروی زیبا‌کننده را بگیرد؛ همان طور که بوق کردن عوارض سایر داروهای اعتیاد‌آور هنوز نتوانسته جلوی معتاد شدن خیلی‌ها را بگیرد.

دکتر مهشید چایچی