آب مروارید و خشکی چشم

[Naji]

خشکي چشم در محاسبه‌ي شماره‌ي لنز داخل چشمي موثر بوده و خشکي چشم بعد از عمل آب مرواريد عوارض بينائي به همراه دارد.

بيماري خشکي چشم بيش از 7 ميليون نفر را در ايالات متحده گرفتار کرده و شيوع نسبي آن با افزايش سن بالا مي‌رود به علاوه جراحي کاتاراکت پيش زمينه‌ي چشم‌خشک را تشديد نموده و سبب خشکي چشم در قرنيه‌ي سالم مي‌گردد. اين خشکي بعد از عمل اثر معکوس برنتايج بينائي و زمان بهبودي بيمار دارد.چون اکثريت بيماران جراحي شده از افراد مسن هستند لذا معمولا بعد از عمل اين خشکي تشديد مي‌شود مضاف بر اين که بيماران به مراتب نسبت به داروهاي مصرفي حين عمل حساس بوده و خصوصا نسبت به داروهاي ضدالتهاب غيراستروئيدي که باعث صدمه به سطح خارجي چشم مي‌گردند حساس مي‌باشند. در اين گروه ميزان خشکي شايع‌تر است.در واقع 20% از بيماراني که تحت عمل جراحي آب مرواريد قرار مي‌گيرند خشکي چشم مخفي دارند.

مرحله‌ي ‌قبل از عمل:

بيمار مبتلا به آب مرواريد که براي عمل جراحي آماده شده به جراح مراجعه و معمولاً علائم خشکي چشم ناديده انگاشته مي‌شود از منظر جراحي، آب ‌مرواريد، با موفقيت انجام شده است اما با کمال تعجب بيمار ناراضي به نظر مي‌رسد. بسياري از بيماران از سوزش و تيرکشيدن شاکي‌اند.

مهم است که قبل از عمل بيمار از لحاظ مشکلات همراه، به خصوص خشکي چشم بررسي گردد.

اگر چنانچه خشکي چشم متوسط تا شديد بود بايد قبل از عمل تست شود.

استفاده از قطره‌ي سيکلوسپورين پنج صدم درصد امولسيونه Restasis و پلاک مجراي اشکي قبل از انجام عمل يعني 1 تا 2 هفته بسيار مفيد است.

بسيار مهم است که قبل از جراحي چشم خشک کنترل شود چرا که در محاسبه لنز داخل چشمي اثر گذار است.

چه خوبست که به طور روتين بيمار قبل از عمل امتحان شود.

با استفاده از فلورسئين، ليزامين سبز و روزبنگال، مي‌توان موارد مشکوک يا شناسائي کرد.

اگر هر گونه شکي در تشخيص باشد تست شيرمر مفيد است و ميزان درمان بستگي به شدت خشکي چشم دارد.

براي موارد متوسط تا شديد استفاده از اشک مصنوعي بدون نگهدارنده، سيکلوسپورين موضعي و گاهگاهي استروئيد موضعي براي اصلاح اپي تليوم قرنيه پس از جراحي ضرورت دارد.

براي خشکي چشم ملايم استفاده از قطره‌هاي نرم کننده کافي است.

درمان بيماري زمينه‌اي مانند اختلال عمل غدد ميبومين و بلفاريت با استفاده از کمپرس گرم، رعايت بهداشت پلک‌ها و مکمل‌هاي غذائي مانند روغن ماهي مفيد است.

در بيماران چشم خشکي ناشي از کمبود زلاليه قطره‌ي اشک مصنوعي 4 بار در روز همراه با Restasis براي مدت 2 تا4 هفته کافي است. اين درمان را بعد از عمل تا خوب شدن سطح چشم ادامه مي‌دهيم. پلاک مجراي اشکي موثر بوده گاهي هم درمان تهاجمي مانند دوکسي‌سيکلين خوراکي مفيد است.

نشانه‌هاي بعد از عمل:

حتي بيماران بدون هيچگونه سابقه‌ي خشکي چشم بعد از عمل معمولاً خشکي چشم را تجربه مي‌کنند. 30 نفر خانم با ميانگين سني 7/72 (61 تا 86 سال) مورد بررسي قرار گرفتند: 15 نفر سيکلوسپورين موضعي 2 بار در روز به مدت يک ماه قبل از عمل و يک ماه بعد از عمل دريافت داشتند. 15 نفر باقيمانده با ساير موارد درمان شدند.

بيماران بعد از يک هفته و يک ماه مورد معاينه قرار گرفتند. زمان شکست اشک BUT بعد از چکانيدن قطره‌ي فلورسئين اندازه‌گيري شد. 6 مورد از آنها علائم خشکي چشم را در تمام موارد نشان دادند.

يک ماه بعد از جراحي، بيماراني که با ساير مواد درمان شده بودند 87% آنها نياز به اشک مصنوعي يک بار در روز داشتند. 80% گاهگاهي خشکي چشم داشتند، 73% احساس جسم خارجي گاهگاهي، 53% احساس سوزش گاهگاهي. 53% چسبندگي پلک‌ها در صبح گاهگاهي و 47% تاري ديد حداقل يک بار در روز داشتند.

نسبت بيماراني که با ساير مواد روغني درمان شده بودند بعد از عمل آب مرواريد بيشتر بود، در مقايسه درمان با سيکلوسپورين به نظر مي‌رسد سبب افزايش نسبت بيماراني که هرگز چشم خشک را بخصوص پس از جراحي تجربه نکرده‌اند، مي‌گردد.

53% بيماران که با سيکلوسپورين درمان شده‌اند تا يک ماه بعد از جراحي نياز به اشک مصنوعي نداشتند مضاف بر آن که عده‌ي زيادي از آنها که با سيکلوسپورين درمان شده بودند هرگز خشکي چشم، سوزش، چسبندگي صبحگاهي و تاري ديد در مقايسه با سايرين نداشتند. سيکلوسپورين شدت علائم را نيز کاهش مي دهد.

BUT در هر 2 گروه بيمار در يک ماه اول پس از جراحي بهبود مي‌يابد. نشانه‌هاي خشکي چشم بعد از جراحي اثر منفي روي بهبود ديد دارد.

بهبودي ديد در قرنيه‌ي صاف و سالم سريعتر از قرنيه‌ي خشک ناشي از سطح اپي‌تليالي نامنظم و گرفتاري لايه‌ي اشکي است. بسياري از بيماران عمل شده در طول روز از مواج بودن ديد خود شاکي‌اند و اين مواج بودن ديد يکي از مهمترين نشانه‌هاي تشخيص بيماري سطح چشم است و لذا در برخورد با يک چنين بيماري بررسي لايه‌ي اشکي مهمتر از جراحي آب مرواريد است.

لنز داخل چشمي اصلاح کننده پيرچشمي:

نشانه‌هاي خشکي چشم بخشي از مشکلات بيماراني است که از لنز‌هاي داخل چشمي چند کانوني استفاده مي‌کنند. اين بيماران چون هزينه‌ي بيشتري را پرداخت مي‌کنند توقع بيشتري از نظر بهبودي کيفيت ديد دارند و در مقايسه با چنين بيماري معمولاً پزشک گناه را به گردن نوع لنز مي‌اندازد که به نظر مي‌رسد علت در جائي ديگر است.

چشماني که سيکلوسپورين دريافت داشته‌اند حساسيت کنتراست فتوپيک و مزوپيک آنها نسبت به آنهائي که اين دارو را دريافت نکرده‌اند بيشتر است و توصيه مي‌شود که Restasis در بيماران بالاي 60 سال که از لنز داخل چشمي مولتي‌فوکال استفاده کرده‌اند تجويز شود.

دکتر محمد حسین کوچک زاده