چگونه فرزند خود را براي ورود نوزاد جديد آماده کنيم؟

[Naji]

چه شيوه هايي به کار بريم تا فرزندمان احساس تنهايي ٬ تبعيض ٬ حسادت نکند .

والديني که داراي نوزاد جديدي مي شوند پس از مدتي مي بينند که فرزند اول آنها به نوزاد حسادت مي کند و گاهي سعي در آزار دادن او دارد . براي جلوگيري يا رفع اين حسادت و سازگار کردن فرزندان با هم اقدامات زير توصيه مي شود :
- بازگشت مادر به همراه نوزاد جديد از بيمارستان براي بچه اول لحظه اي تکان دهنده است. پدر ٬ مادر بزرگ ٬ پدربزرگ و ساير اطرافيان خسته و مضطرب مشغول انجام کارهاي ضروري ميشود . نوزاد کانون توجه است و فرزند بزرگتر تنها و سرگردان بر جاي مي ماند و اين لحظات را همواره به ياد خواهد داشت . در اين موقع بهتر است کودک نزد يکي از اقوام بماند و وقتي همه چيز مرتب شد به خانه بازگردد تا مادر بتواند از او صميمانه استقبال کند و تا خودش خبري در مورد نوزاد نپرسد مادر چيزي در مورد نوزاد نگويد .
- عدم استفاده از تنبيه بدني : تنبيه بدني در اکثر موارد نتيجه عکس دارد و حتي اگر نتيجه دهد باز هم خاطره بدي را در ذهن فرزندان ايجاد مي کند و باعث تنفر از والدين و حتي در مواردي سعي در انتقام گرفتن مي شود . مخصوصاً وقتي فرزند اول ما قبلاً اصلاً تنبيه نمي شده و يا موارد آن بسيار کم بوده و حالا با تولد نوزاد ٬ او بيشتر مور تنبيه قرار مي گيرد . بايد به او حق بدهيم که حسادتي تنفرآميز نسبت به نوزاد پيدا کند و حتي قصد در صدمه زدن به نوزاد داشته باشد . به جاي تنبيه بدني مي توان از تشويق کردن و يا محروم کردن استفاده کرد که کارآيي بسيار بيشتري دارد .
- دادن مسئوليت به فرزند اول و بزرگ داشتن او :اشتباهي که اکثر والدين مرتکب مي شوند اين است که به فرزند خردسال خود به دليل بچه بودن او هيچ مسئوليتي نمي دهند و وقتي او بزرگ شد تازه به فکر مي افتند که چرا فرزند آنها مسئوليت پذير نيست . بايد از حدود ۲ تا ۳ سالگي به کودک مسئوليت در حد سن او بدهيم حتي اگر خيلي جزيي باشد ٬ تا از همان کودکي با مسئوليت مانوس شود . اگر براي انجام آن مسئوليت ٬ اشتباه کرد اولاً نبايد از او ايراد بگيريد ٬ دوماً نبايد آن کار را دوباره خودتان انجام دهيد ٬ بلکه فقط از او تشکر کنيد و اين را بدانيد که کودک شما خودش در پي جبران کردن اشتباه خود بر مي آيد و بدين صورت اعتماد به نفس او را کاهش نداده ايد . با ورود نوزاد به کودک بزرگتر خود مسئوليت فرزند کوچکتر را بدهيد . البته در حد معقول مثلاً اينکه در يک مهماني چه لباسي را تن نوزاد کنيد و يا کمک در تهيه شيرخشک ٬ خوابانيدن ٬ بازي کردن و سرگرم کردن نوزاد و در مورادي که خود صلاح مي دانيد با فرزند بزرگتر خود مشورت کنيد البته به اين معني نيست که فرزند بزرگتر روي کودک کوچکتر تسلط پيدا کند بلکه اگر او اشتباهاً پيشنهادي داد بايد او را راهنمايي کنيد . مثلاً به فرزند بزرگتر خود مي گوييم : « برادر کوچکتر تو مدتي است که ناخن خود را ميجود من راه حل آنرا مي دانم اما توهم بايد با هم همکاري کني »
- اگر کودک بزرگتر اشتباه جزيي کرد چشم پوشي کنيد و اگر عمداً يا غير عمد به نوزاد ضرر زد ٬ مناسب و معقولانه رفتار کنيد و خاطر داشته باشيد که دعوا کردن او فقط باعث ازدياد حسادت او مي شود مثلاً فرض کنيد کودک ۴ ساله شما به طور عمدي دستش به چشم نوزاد خورد و او گريه مي کند . شما مي توانيد در حال بغل کردن نوزاد با کودک ۴ ساله خود بگوييد : حتماً حواست پرت شده بود که مواظبش نبودي درسته . حالا بيا کمک کن ببينم به چشم او آسيبي خورده يا نه . وقتي کودک ببنيد که شما او را از خود نمي رانيد و با منطق با او صحبت مي کنيد مي فهمد که دليلي براي حسادت وجود ندارد .
- در جمع آشنايان و مهماني ها او را ناديده نگيريدو سعي کنيد طوري نباشد که همه در اطراف نوزاد جمع شوند و از او تعريف کنند . بلکه به فرزند بزرگتر خود هم توجه کنيد و مخصوصاً در جمع از او شکايت نکنيد .
- او را از خود دور نکنيد : والديني که براي سهولت کار خود ٬ فرزند بزرگتر خود را براي مدت طولاني پيش پدربزرگ و مادربزرگ و يا پيش هر آشناي ديگري مي فرستند تاثير مخربي بر روي رفتار خود بر جاي مي گذارد . البته خيلي خوب است که والدين از کمک نزديکان هم بهره بگيرند اما تمام کودکان حق دارند نزد والدين خود زندگي کنند و نبايد او را از حقش دور کنيد .
- مواظب باشيد تا نشانه هاي اضطراب را در کودکان به موقع تشخيص دهيد . نشانه هاي مثل ناخن جويدن ٬ مکيدن انگشت ٬ شب ادراري ٬ لکنت زبان ٬ بي قراري و پرخاشگري ٬ ترس ٬ کابوس و .... اگر در او ديده شوند بايد ديد از چه موقع و به چه مدت در او بوجود آمده که در بيشتر موارد ٬ اين نشانه ها با ورود نوزاد شروع شد و يا شدت يافته اند که اين نشان مي دهد والدين نتوانسته از کودک خود را با ورود نوزاد سازگار کنند . پس بايد رفتار خود را تعديل کنند و در صورت لزوم با يک مشاور ٬ صحبت کنند .
- اوقاتي را به او اختصاص دهيد که بدون حضور شخص ديگري ، فقط به فرزند بزرگتر خود توجه کنيد : مثلاً خوب است مدتي ديگر افراد خانواده از نوزاد نگهداري کنند تا مادر بتواند با کودک بزرگتر خود تنها باشد و يا حتي مدت کمي براي تفريح بيرون بروند . تا کودک ببيند که شما به فکر او هم هستيد و در لحظاتي هم پدر مي تواند با فرزند بزرگتر به گردش بروند که او متوجه شود هنوز هم مورد توجه والدين خود است و حتي اگر فرصتي براي اين کار نداريد مي توانيد قبل از خوابيدن فرزند اولتان حتي اگر ده دقيقه هم شد کنار تخت او بنشيند و با او حرف بزنيد يا براي او قصه بگوييد و فرصتي را ايجاد کنيد که بتواند با شما درد کند .
- عدالت را بين آنها اجرا کنيد و هميشه حق را به بچه کوچکتر ندهيد . در دعواهايي که بين کودکان مي شود بهترين کار اجراي عدالت . نبايد به خاطر ضعيف بودن بچه کوچکتر و يا به خاطر کوچکتر بودن او حق را به او بدهيد . اين اينکه مي گوييم : « تو بزرگتري از تو بعيد است » و يا « تو کوچکتري بايد تو کوتاه بيابي » اين درست نيست ٬ بلکه بايد واقعيت را فهميد و منصفانه رفتار کرد . بچه ها معني کوتاه آمدن و بزرگتر يا کوچکتر بودن را نمي دانند اما مي توانند معني به عدالت رفتار کردن را بفهمند . با اين روش نه کودک بزرگتر دچار حسادت مي شود و نه کودک کوچکتر لوس و پر رو مي شود .
- به فرزند بزرگتر خود در مراحل رشد کلامي و حرکتي توضيح دهيد : اين که براي رشد مناسب ٬ بايد محيطي مساعد داشته باشيم مثلاً براي رشد کلامي بايد با کودک مرتب صحبت کرد تا محيطي متنوع بوجود آيد و يا رشد حرکتي بايد کسي مدام مراقب نوزاد باشد تا آسيبي به او نرسد . البته نبايد آنقدر از مضرات آسيب ديدن و مشکلاتي که ممکن است براي نوزاد پيش بيايد صحبت کنيم که اضطرابي شديد در کودک بزرگتر ايجاد شود .
- پدر خانواده هنگامي که وارد خانه ميشود بلافاصله سراغ نوزاد نرود بلکه ابتدا به سوي فرزند بزرگتر رفته و پس از کمي بازي و صحبت با او نزد نوزاد برود و در بدو ورود هرگز از فرزند اول سوال نکنيد حال نوزاد چطور است ؟
- در صورت لزوم حتماً از يک مشاور کمک بگيريد : متاسفانه برخي از خانواده ها وقتي به مشاور و يا روانشناس مراجعه مي کنند که مشکل آنها بسيار شديد شده و يا حتي در همان موقع هم مراجعه نمي کنند . اما خوب است در هر مشکلي حداقل از مشاوره تلفني استفاده کرد .
- البته در صورتي که به مشاوره حضوري دسترسي نداشته باشيم .