استرس زمینه ساز اکثر بیماری ها

[Arash]

استرس زمینه ساز اکثر بیماری ها




استرس را <مجموعه واکنش‌های غیراختصاصی ارگانیسم در مقابل هر نوع تقاضای سازگاری از آن> تعریف کرده‌اند، یعنی هر عاملی که موجب شود ضربان قلب بالا رود، فشارخون زیادتر شود و شخص احساس کند که از نظر روانی زیربار فشار است،‌ در حالت استرس خواهد بود.

بنابراین می‌توان گفت استرس عبارت از:

یک واکنش جسمی‌است که به‌دنبال یک تحریک درونی(شناختی) یا بیرونی(محیطی) به وجود می‌آید.

همه استرس‌ها منفی نیستند، بلکه برخی از آنها مثبت و مفید نیز هستند، مثلاً اگر کسی را به شدت دوست داشته باشیم، بهانه پیدا خواهیم کرد که هم تلاش کنیم و هم به فکر سلامتی خود باشیم.
عواملی که می‌توانند استرس را به وجود آورند، بسیارند. ‌از جمله این عوامل می‌توان به دگرگونی‌های مهم زندگی، گرفتاری‌های روزانه، ناکامی‌و تعارض‌ها اشاره کرد.

از دگرگونی‌های مهم زندگی می‌توان به مرگ نزدیکان، ازدواج و یا طلاق اشاره کرد. از گرفتاری‌های روزانه می‌توان رفت و آمد به سرکار، ایستادن در صف‌های طولانی، خرید روزانه و غیره را نام برد. عقیده براین است که گرفتاری‌های روزانه بیشتر از رویدادهای مهم زندگی استرس‌‌آورند. در واقع، می‌توان گفت که وقتی رویداد مهمی‌در زندگی اتفاق می‌افتد، گرفتاری‌های روزانه خود به خود افزایش می‌یابد و در نتیجه خود رویداد بیشتر استرس‌زا می‌شود. استرس، آثار روانی و فیزیولوژیک زیادی دارد. از جمله آثار روانی استرس می‌‌توان اضطراب، نداشتن اعتماد به نفس و تمایل به دور شدن از موقعیت‌های استرس‌زا را نام برد. آثار فیزیولوژیک آن عبارتند از بالا رفتن فشارخون، افزایش ضربان قلب و تعداد تنفس، اختلال در دستگاه گوارش و آزاد شدن هورمون های آدرنالین و کورتیزول.

استرس می‌تواند شدید یا خفیف باشد، به‌طور کوتاه مدت یا طولانی مدت ارگانیسم را تحت تاثیر قرار دهد ولی زمانی که ارگانیسم تحت تاثیر استرس شدید و طولانی مدت قرار می‌گیرد، واکنش تعمیم یافته‌ای با عنوان <سندرم کلی سازگاری> که واکنشی سه مرحله‌ای است از خود نشان می‌دهد. در مرحله اول، یعنی اعلام خطر یا هشداری، ارگانیسم از طریق فعال کردن دستگاه عصبی سمپاتیک در مقابل عوامل استرس‌زا واکنش نشان می‌دهد. با این عمل مقاومت فرد در مقابل بیماری کاهش می‌یابد. اگر استرس ادامه یابد ارگانیسم به مرحله مقاومت وارد می‌شود. در این مرحله میزان مقاومت افزایش می‌یابد و ارگانیسم سعی می‌کند خود را با عامل استرس‌زا انطباق دهد.
ادامه طولانی عامل استرس‌زا، مرحله فرسودگی را به همراه می‌آورد. در این مرحله مقاومت ارگانیسم در مقابل بیماری کاهش می‌یابد، انرژی لازم برای سازگاری از بین می‌رود و درنهایت به طرف مرگ پیش می‌رود. استرس، دستگاه ایمنی بدن را تضعیف می‌‌کند و آن را برای ابتلا به بیماری‌های قلبی و سرطان آماده می‌‌سازد. عامل دیگری که می‌تواند استرس و خطر بیماری را افزایش دهد، شخصیت تیپ a است. این تیپ اشخاص به طور دائم عجله می‌کنند،‌ تندخو هستند، دشمنی دارند و همیشه در حال رقابت به سر می‌برند. مطالعات نشان می‌دهد که شیوه زندگی می‌تواند براسترس اثر بگذارد، مثلاً معلوم شده است که شیوه زندگی شرقی، نسبت به شیوه زندگی غربی، کمتر استرس‌آور است. ژاپنی‌های مقیم ژاپن، نسبت به ژاپنی های مقیم آمریکا، کمتر استرس و بیماری قلبی دارند.

نمی‌توان از همه استرس‌ها به دور ماند و از نظر بهداشت روان نیز توصیه نمی‌شود که استرس نداشته باشیم. آنچه طبیعی می‌نماید این است که باید شیوه برخورد با استرس را یاد بگیریم و با آن سازگار شویم. برای سازگاری با استرس دو شیوه پیشنهاد شده است. شیوه اول این است که هیجان ناشی از استرس را بپذیریم. مثلاً اگر در امتحان قبول نشدیم، موقعیت را دوباره ارزیابی کنیم و در نهایت‌ به این نتیجه برسیم که احتمالاً‌ قبولی نشدن به نفع ما بوده است.

شیوه دوم این است که با مشکلات روبه‌رو شده آن را حل کنیم. مثلاً اگر در کنکور مردود شدیم،‌ میزان فعالیت خود برای نوبت بعدی افزایش دهیم. برای مبارزه با استرس روش‌های زیادی وجود دارد. از جمله این روش‌ها می‌توان به تقویت سلامت جسمی، ‌داشتن افکار مثبت، توانایی اجتماعی شدن، حمایت اطرافیان و امکانات مالی، آرمیدگی و ورزش اشاره کرد. از راه‌های دیگر کاهش آثار استرس می‌توان اعتماد کردن به اطرافیان، ‌ارزشیابی موقعیت، انجام دادن یک کار در هر نوبت، ‌تغذیه سالم، استراحت و فرصت زندگی به خود دادن را نام برد