جلوگيري از بارداري با روش تزريقي

[Arash]

پس از مدت كوتاهي كه قرص هاي ضد بارداري معمول شدند، روش تزريقي كشف شد كه اثرات سودمند آن را مي توان با اضافه كردن يك نوع تركيب شيميايي، طولاني كرد.
اين تركيبات با تزريق عضلاني به تدريج در جريان خون آزاد مي شوند و به اين ترتيب تاثير فعاليت هورمون ها طولاني مي شود.

انواع روش هاي تزريقي عبارتند از:

1- "dmpa" دپوپروورا يا دپومدروكسي پروژسترون استات(از نوع سوسپانسيون ميكروكريستالي).
2- "net-en" نـوراتـيـنـدرون انـانـتـات(محلول روغني است)
از سال 1960 و حتي قبل تر، از "dmpa" براي درمان اندومتريوز ، سرطان رحم، تهديد به سقط ، زايمان زودرس و... استفاده مي شد.

اين روش چگونه عمل مي كند؟

ضد حاملگي هاي تزريقي در صورت مصرف صحيح، در زمره موثرترين روش هاي پيشگيري از بارداري هستند.
"net-en" سريع تر از "dmpa" از جريان خون ناپديد مي شود و دفعات تزريق آن بيشتر است و هر دو از طريق مكانيسم هاي زير از بارداري جلوگيري مي كنند:
* جلوگيري از تخمك گذاري
* افزايش چسبندگي موكوس دهانه رحم و ضخيم شدن آن به شكلي كه مانعي براي عبور اسپرم و باكتري ها شود.
* تغيير سرعت حركت لوله هاي رحمي
* نامناسب شدن اندومتر(بافت رحم) براي لانه گزيني

اين روش براي چه افرادي مناسب است؟

* زوجيني كه خانواده خود را كامل كرده اند، اما تمايلي به بستن لوله ها و روش هاي غيرقابل برگشت ندارند و تمايل دارند كه روش موثر و قابل برگشت براي فاصله گذاري بيش از دو سال بين فرزندان داشته باشند.
* در خانم هايي كه واكسن سرخجه زده اند و تا چند ماه نبايد باردار شوند.
* خانم هايي كه شوهر آن ها وازكتومي شده اند و تا منفي شدن اسپرموگرام، بايد از روش جلوگيري ثانويه استفاده نمايند.
* براي خانم هايي كه در استفاده از روش هاي ديگر مانند قرص هاي ضد بارداري(كه نياز به يادآوري روزمره دارد)، ناموفق هستند.
* كساني كه به روش ديگري دسترسي ندارند.
* افرادي كه لاغر هستند و مولتي پار(يعني داراي حاملگي هاي متعدد) بوده اند.
* اشخاصي كه در مكان ثابتي زندگي نمي كنند و هميشه در جابجايي و تغيير مكان هستند مانند عشاير.

روش هاي تزريقي چه فوايدي نسبت به ساير روش ها دارد؟

- روش هاي بسيار سالمي هستند.

- بسيار موثرند و ميزان شكست آن ها كمتر از يك درصد است.
- عوارض جانبي استروژن، مانند ايجاد لخته خون را ندارند.
- براي زمان شيردهي مناسبند.
- روي روابط جنسي زوجين اثري ندارند.
- برگشت پذيرند.
- براي افرادي كه مبتلا به آنمي (كم خوني) فقر آهن و يا داراي گلبول هاي داسي شكل هستند مناسبند.
- ممكن است باعث بهبود كيست تخمداني و توده هاي خوش خيم پستاني شوند.
- اندومتريوز را بهبود مي بخشند.

چه نكاتي را هنگام استفاده از اين روش بايد رعايت كرد؟

- قبل از استفاده از اين روش، آزمايش هاي زير را انجام دهيد:
الف) آزمايش كامل ادرار براي بررسي قند در ادرار
ب) پاپ اسمير
ج) اندازه گيري هموگلوبين
- بهترين زمان تزريق در پنج روز اول قاعدگي است.
- در صورت مصرف قرص هاي ضد بارداري خوراكي، بلافاصله پس از قطع قرص، تزريق انجام شود.
- در صورت شيردهي، شش هفته بعد از زايمان تزريق انجام شود و در صورت عدم شيردهي 4-1 هفته، و بهتر است هفته سوم پس از زايمان انجام شود. اگر مراجعه پس از 4 هفته باشد، ابتدا آزمايش براي بارداري داده شود و در صورت منفي بودن جواب آن، تزريق انجام شود.
- مصرف dmpa بلافاصله پس از زايمان ممكن است باعث خونريزي شديد شود و منطقي است كه تا شش هفته پس از زايمان مصرف آن به تعويق افتد.
- مقدار مصرف dmpa، 150 ميلي گرم هر سه ماه يك بار و net-en ، 200 ميلي گرم هر دو ماه يك بار است.
dmpa كمي بيشتر از net-en براي پيشگيري از بارداري موثر است و طبق شواهد موجود، كمي دردناك تر هم هست.

در آمپول هايي كه هر سه ماه يك بار ترزيق مي شوند، بيشترين ميزان تاخير در تكرار تزريق، نبايد بيشتر از دو هفته شود و در آمپول هايي كه هر دو ماه يك بار تزريق مي شوند، نيز بيشترين ميزان تاخير نبايد از 1 تا 2هفته بيشتر شود، در غير اين صورت احتمال وقوع بارداري زياد خواهد بود.

عوارض

- شايع ترين عارضه dmpa اختلال در قاعدگي است كه ممكن است به صورت لكه بيني يا قطع قاعدگي باشد و بيشتر در سه ماه اول مصرف، شايع مي باشد.

- ممكن است باعث بروز عوارضي مانند: افزايش وزن ، سردرد ، احساس درد در پستان ها، تغييرات خلقي ، سرگيجه و... گردد.

توجه:

* اين روش هيچ اثر نامطلوبي در مقدار و كيفيت شير مادر ندارد و حتي گروهي از پژوهش ها، نشان دهنده ي افزايش مقدار شير با اين داروها نيز هستند.
* تا كنون تداخل واضحي بين هورمون هاي ضد بارداري تزريقي با داروهاي ديگر مانند آنتي بيوتيك ها و ريفامپين مشاهده نشده است.