روان شناسي چت و کاربران چت روم ها

[Naji]

فضاي مجازي چت روم هاي اينترنتي به وسيله اي براي پر کردن اوقات فراغت جوانان مبدل شده که مرزهاي تازه اي در شکل گيري ارزشها و هويت يابي جوانان پيش روي آنان قرار داده است.
بررسي هاي محققان علوم و ارتباطات اجتماعي نشان مي دهد که کارکرد غالب چت براي کاربران ايراني جنبه فراغتي و سرگرم کننده داشته که در اشکال مثبت و منفي تسهيل کننده و جبران کننده نيازهاي ارتباطي آنها در دنياي واقعي است.
گرچه در فضاي چت، مرزبندي هاي جنسيتي روز به روز ضعيف تر مي شود اما با اين حال در بيشتر موارد جذابيت هاي جنيسيتي در روابط دنياي مجازي بيش از پيش حايز اهميت است.کارشناسان معتقدند که مجاورت طولاني با فضاي مجازي مي تواند به فرهنگ پذيري يکطرفه و تاثير پذيري افراطي از هنجارها و ارزشها انجاميده و با تقويت پديده جهاني شدن تعلقات ملي و سنتي کابران را تحت تاثير قرار دهد.
"کامران سروش صحت" کارشناس علوم ارتباطات اجتماعي "چت روم ها" را ميدان هاي چند کاربردي و از پرطرفدارترين عرصه هاي مراوده در فضاي مجازي دانسته و معتقد است که چت، مرزهاي تازه اي در شکل گيري خرده فرهنگها ،ارزشها و هويت جوانان پديد آورده است.
وي با اشاره به عوامل تسهل کننده ارتباط در فضاي مجازي چت مي گويد: گمنامي، سرعت ارتباط و سيال بودن از جمله علل گرايش به چت است که در روابط جنيسيتي و دوست يابي جوانان پيامدهايي به دنبال دارد که محملي براي جستجو و ارضاي کنجکاوي هاي آنان فراهم مي آورد.
اين کارشناس با تاکيد بر اهميت فضاي چت روم ها در پر کردن اوقات فراغت اظهار مي دارد: چت کردن در فضاي مجازي، مشارکت عاطفي را جايگزين مشارکت سياسي و معاشرت رو در روي اجتماعي کرده و نوعي رابطه غير حقيقي را بر فضاي مناسبات ميان افراد حاکم کرده است که اين امر پيامدهايي چون کاهش سرمايه هاي اجتماعي ،انزوا و بريدگي از مشارکت هاي محسوس و عيني را در بر داشته است.
وي در توصيف چگونگي جايگزيني روابط عاطفي با روابط سياسي و علمي درفضاي چت تشريح مي کند: چت کننده ها از برقراري چند ارتباط همزمان با ديگران به شدت لذت مي برند، اين افراد درگرفتن اطلاعات خاص از مخاطب خود پيشدستي کرده و از اين طريق به يک شناسايي اوليه از مخاطب دست مي يابند و امکان مي يابند که از اين طريق توصيف هاي مبالغه آميز درباره خود بکار برده و با ابزار همدردي و همسويي با مخاطب، توجه او را به خود جلب کنند. اين کارشناس معتقد است که ماهيت غير رو در روي ارتباطات الکترونيکي اينترنتي، انگيزه بيشتري را در کاربران به ايجاد يک رابطه پشت صحنه اي که ريسک شرمندگي در آن کمتر است، ايجاد مي کند.
دکتر"محمد ابراهيم برزگر" استاد روان شناس اجتماعي دانشگاه علامه طباطباطي با اشاه به دو فاکتور مورد علاقه در جوانان براي برقراري ارتباط با ديگران مي گويد: "ناشناس ماندن" و "تنوع گرايي" شوق گرايش به ارتباط با چندنفر را بوجود آورده است.
وي مي افزايد: در نمونه هاي تحقيقي بدست آمده از چند کافي نت مشخص شد که 71 درصد از جوانان 15 تا 30 سال يک بار چت کردن را امتحان کرده اند.
وي در خصوص نتايج بدست آمده از گرايش سنجي جوانان در هفت موضوع مرتبط با چت کردن ، اعلام مي کند:نگاه به چت به عنوان بازي سرگرم کننده 24 درصد، چت به عنوان تدوام زندگي واقعي 17 ردصد ، چت به عنوان وسيله اي براي ارتباط دوستانه 18 درصد ، چت به عنوان امکاني براي جستجو گري 9 در صد ، چت به عنوان ارتباطي نامطمئن و ناکارآمد 20 درصد و چت به عنوان ابزاري براي سوء استفاده 12 درصد بوده است. اين استاد دانشگاه مي افزايد: 75 درصد چت کنندگان گفته اند که در چت کردن نقش هاي متقاوتي را بازي مي کنند که سهم پسران در ارايه نقش غيرواقعي و تصويري نادرست از خود 89 درصد و سهم دختران 11درصد بوده است. برزگر بدبينانه ترين نظرات در گرايش چت گنندگان را مربوط به انتخاب همسر دانست و خاطر نشان مي کند: به خاطر گسترده بودن فضا و امکان نقش بازي کردن و ارايه رفتارهاي دوگانه بيشتر چت کنندگان معتقدند که محيط چت فضاي مناسبي براي انتخاب همسر به شمار نمي آيد که در اين خصوص آقايان بيشترين بي اعتمادي به چت به عنوان ابزار انتخاب همسر دارند.
وي با اشاره به تمايل پسران به برقراري ارتباط دوستانه همزمان با چند فرد غير همجنس تصريح مي کند: بيشتر پسرها با آگاهي از وابستگي عاطفي در دختران تلاش مي کنند که ارتباط خود با آنها را تا مرز آنچه حقيقتا به دنبال آن هستند، تعقيب کنند.اين در حالي است که دخترها اغلب با وسواس و دقت بيشتري دوستي و رابطه پا برجا با يک فرد غير همجنس را مدنظر دارند. برزگر مي افزايد: تحقيقات جامع نشان داده که نگاه دختران به چت بيشتر جنبه تفنن و بازي دارد با اين حال نکته اي که در وهله نخست در تضاد با اين جهت گيري قرار دارد تعهد بيشتر به استفاده صادقانه از فضاي مجازي و محافظه کاري و احتياط بيشتر دختران در برقراري ارتباط آنلاين است. "مريم رضا زاده" و" آرزو صالحي " از محققان علوم اجتماعي در تحقيق مشترکي که در خصوص گرايش جوانان به چت هاي اينترنتي انجام دادند ،نتايجي را که در ذيل آمده ارايه دادند: 88 درصد به چت به مثابه يک بازي نگاه مي کنند، 53 درصد معتقدند که چت کردن فرقي با زندگي واقعي ندارد، 46 درصد معتقدند که کساني که با آنها چت مي کنند خصوصياتي مشابه با آنها دارند، 40 درصد گفته اند که شخصيت شان درچت با شخصيت واقعي شان متفاوت است، 76 درصد از چت کردن احساس آرامش مي کنند، 83 درصد شناخت شخصيت ديگران را در چت غيرممکن مي دانند، 44 درصد فهميدن احساسات و نظرات واقعي افراد در چت را غيرممکن مي دانند، 76 درصد در چت به مخاطب خود اعتماد ندارند، 73 درصد امکان انتخاب همسر از طريق چت را مناسب نمي دانند و 43 درصد معتقد به وجود دردسر در دوست يابي هاي اينترنتي هستند. تحقيقات اين دو محقق از زاويه ايي ديگر همچنين نشان مي دهد که دختران درچت کردن بيشتر مايل به شيطنت و سر کار گذاشتن هستند در همين راستا پسران در چت کردن تلاش بيشتري مي کنند که اعتماد دختران را بر اي تداوم رابطه جلب کنند.
"محمد سعيد ذکايي" عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي در بيان انگيزه اصلي از چت کردن مي گويد: توجه بيشتر چت کننده ها به مسايل فراغتي و سرگرم کننده چت روم ها بوده است و انگيزه هاي بعدي به ترتيب شامل پيدا کردن دوست، تازگي محيط چت و مهيج بودن آن ، تفاوت شخصيت در صحنه چت نسبت به زندگي حقيقي و شيطنت و ماجراجويي عنوان شده است. اين کارشناس مي افزايد: در پاسخ به اين سوال که با چه افرادي تمايل به چت کردن داريد، بيش از 50 درصد پاسخ دهندگان گفته اند که بيشتر دوست دارند با افراد متنوع و ناشناس چت کنند و کمتر از يک سوم تمايل خود را به افراد آشنا بيان داشته اند .همچنين 9/98 درصد پاسخ دهندگان تمايل به چت کردن با افراد غيرهمجنس داشته اند و بدين ترتيب مي توان گفت که فضاي غالب در محيط چت روم ها گفتگوهاي دوستانه جوانان غير همجنس است که با نيت ارضاي کنجکاوي، آشنايي، سرگرمي و شيطنت و ماجراجويي است. عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي در خصوص مضمون گفتگوهاي چت کننده ها اعلام مي کند:بر اساس تحقيقات انجام شده، بيش از 40 درصد چت کننده ها به دنبال مباحث غيرجدي و پيش پا افتاده و 27 درصد به گفتگوهايي براي صميميت و نزديکي بيشتر و کمتر از 20 درصد موضوعاتي چون موسيقي فيلم و هنر را مد نظر داشته اند. ذکايي، درباره الگوهاي قابل توجه در روابط ميان چت کننده ها مي گويد: بيشتر جوانان کم سن و سال تر به خصوص پسرهاي جوان در گفتگوهاي اينترنتي مايل به صميميت و نزديکي بيشتر با دوستان غير همجنس خود هستند.
همچنين پسران بيش از دختران مايل به گپ همزمان با بيش از دو يا چند فرد غيرهمجنس بوده و تبحر و مهارت پسران درچت کردن بيش از دختران است. همچنين پسرها ترس و نگراني کمتري از کنترل ها و شناسايي هاي غيرمحسوس در خلال چت کردن داشته اند.
وي اولويت سايت هاي مورد مراجعه پاسخگويان براي چت کردن را به ترتيب 85 درصد ياهو، 7% درصد سايت هاي فارسي زبان مثل بدهي دات کام و روزي دات نت و 5/6 درصد msn دانست.