مسمومیتها و نحوه برخورد با آنها - تالار گفتمان مرکز آمبولانس نــاجــی

**Naji** · 23-12-2008, 03:21

سـم
به ماده اي گفته مي شود كه پس از ورود مقادير نسبتا كمي از آن به بدن ، باعث اختلال در عملكرد طبيعي بدن شده يا باعث تخريب بافتهاي بدن و مرگ ميگردد .
راههاي ورود سم به بدن

عبارتند از
۱-گوارشي : زماني روي ميدهد كه سم از طريق دهان وارد شده و بوسيله دستگاه گوارش جذب شود .
۲-تنفسي : زماني كه سم از طريق دهان يا بيني وارد شده و بوسيله مخاط دستگاه تنفس جذب شود .
۳-تماسي : زماني روي ميدهد كه سم از طريق تماس با پوست سالم واردشده و بوسيله دستگاه گردش خون انتشار يابد .
۴-ترزيقي : زماني روي ميدهد كه سم از طريق پارگي در پوست وارد شده و بوسيله گردش خون در بدن انتشار يابد .
مسموميتهاي ترزيقي در نتيجه گزش حشرات ، مارگزيدگي يا ترزيق بوسيله سوزن روي مي دهد .
مسموميتهاي گوارشي
مسموميتهاي گوارشي شايع ترين نوع مسموميت هستند . اين مسموميت مي تواند ناشي از مصرف غذاي فاسد شده ، مصرف داروي اشتباه و يا زياد از حد خوردن دارو به قصد خودكشي و … مي باشد .
كودكان بيشتر از بزرگسالان در معرض خطر مسموميت اتفاقي قرار ميگيرند و مسموميت در كودكان بعلت مصرف مواد شيميايي خطرناك مانند نفت ، مواد پاك كننده ، دارو و … بيشتر است .
علائم كلي مسموميت گوارشي
۱- دردهاي شكمي
۲ - تهوع - استفراغ
۳- استنشاق بوي ماده مصرف شده از دهان
۴- خواب آلودگي
۵- اختلال و ضعف تنفس و گردش خون
۶- بيهوش
و بعضي از علائم بستگي به ماده مصرف شده و نحوه تاثير آن دارد . براي مثال استفاده از مواد مخدر كاهش و وقفه تنفس ، تنگي مردمك چشم و خشكي دهان را در پي دارد .
در حاليكه استفاده از داروهاي محرك باعث هيجان, توهم, تعريق فراوان ، افزايش تنفس و ضربان قلب و تشنج مي شود .
در مسموميت با الكل به علت مصرف بيش از حد ، علائمي چون استشمام بوي الكل از تنفس بيمار ، تهوع و استفراغ, تنفس عميق ، نبض پر درمراحل ابتدايي و تنفس كم عمق و نبض تند در مراحل پيشرفته ديده مي شود و حتي بعلت تاثير الكل در سيستم عصبي فرد ، تعادل رفتاري و شخصيتي و تفكر فرد از بين رفته و ممكن است به ديگران يا خود آسيب برساند .
در مسموميت با اسيد و قلياها كه بصورت تصادفي يا به قصد خودكشي استفاده ميشوند ، وجود نواحي سوخته در اطراف صورت ، دهان و حلق ، استفراغ و اسهال خوني ، درد وسوزش شديد در مجراي گوارش و يا مشكلات تنفس و انسداد راه هوايي از علائم اين مسموميت است .
اگر فرد مسموم هوشيار است, از او پرسش كنيد
۱-who نام ، سن ، جنس فرد ؟
۲-what نوع ماده سمي بلع شده ؟
۳- how much مقدار مصرف شده چه ميزان است ؟
۴-how شرايط مسموميت به چه صورت است ؟
۵-when زمان اتفاق افتادن مسموميت ؟
نكتـه
اگر لبهاي سوخته مشاهده شد ، احتمال مسموميت با مواد سوزاننده مي باشد كه چندين جرعه آب سرد يا شير به او بدهيد .
در صورتي كه لباسهاي فرد مسموم به وسيله مواد سوزاننده سوخته باشد .
اگر فرد مسموم بيهوش است ,او را ارزيابي كنيد هر ۲ تا ۳ دقيقه تنفس و نبض او را بررسي كنيد و ارجاع دهيد .
اقدامات كلي در برخورد با مسموميت گوارشي
در اين نوع مسموميت ها بعد از ارزيابي وضعيت فعاليت دستگاههاي حياتي ( تنفس وقلب ) ، اقدامات كلي سه مرحله است :
۱-تشخيص نوع سم
۲-رقيق كردن سم
۳-خارج كردن سم از معده
۴-تشخيص نوع سم : همانطور كه قبلا هم اشاره شد در صورت هوشيار بودن مسموم سوالاتي پرسيده ميشود و با بررسي محيط اطراف و علائم مشاهده شده نوع سم را تشخيص ميدهد .
۵-رقيق كردن سم : با رقيق كردن سم ميتوان از اثرات ناخواسته و سود بسياري از سموم جلوگيري كرد . چند ليوان آب نمك ولرم باعث به تعويق انداختن جذب سم از معده ميشود و در صورت موجود بودن شربت ايپكاك ipecac علاوه بر آب چند قاشق از اين شربت ميدهيم .
۶- خارج كردن سم از دستگاه گوارش: استفاده از محلول آب نمك ، يا آب به همراه چند قاشق شربت ايپكاك در مدت كوتاهي باعث ايجاد تهوع و استفراغ مي گردد .
براي تسريع در دفع مواد از معده در حاليكه مصدوم در حالت نشسته است و سرش به سمت جلو و پايين است با تحريك انتهاي گلو با انگشت ، وي را وادار به استفراغ مي كنيم و سپس با آرام كردن مصدوم او را به نزديكترين مركزدرماني ارجاع مي دهيم . ۰۰
نكات مهـم
۱-از دادن آب نمك براي كودكان بپرهيزيد ، زيرا اين عمل بسيار خطرناك بوده و باعث مرگ در كودكان در اثر خفگي ناشي از استفراغ ميشود .
۲-در صورتي كه مسموميت در اثر مصرف مواد اسيدي ، قليايي ، فراورده هاي نفتي يا مواد سوزاننده يا مواد پاك كننده و شوينده ها باشد به هيچ عنوان عمل رقيق كردن و واداركردن به استفراغ را انجام ندهيد .
چون در صورت استفراغ اين مواد ممكن است مري مجددا آسيب ببيند و يا با آسپيره شدن به داخل راه هوايي باعث آسيب مخاط ، تورم و انسداد راههايي هوايي گردد .
۳-در افراد بيهوش ، افرادي كه تشنج كرده ، بيماراني كه سابقه ناراحتي قلبي دارند و زنان باردار عمل وادار كردن به استفراغ را نبايد انجام دهيد .
مسموميت گوارش ميكروبي
بوتوليسم
تشخيص سريع اين بيماري و مراقبت لازم آن موجب حفظ حيات فرد مسموم خواهد شد هر چند اين نوع مسموميت نادر است اما در ۶۰ درصد موارد به مرگ مي انجامد .
اين سم كه از باكتري كلستريديوم بوتولوئيد ترشح مي شود ، مانع از ارسال پيامهاي عصبي از اعصاب محيطي به عضلات مي گردد و به ضعف شديد ، فلج و مرگ
مي انجامد . متاسفانه اين سم هيچ طعم و مزه اي ندارد .
نشانه هاي بيماري معمولا تا ۲۴ ساعت پس از مصرف سم ظاهر نمي شود
و پس از آن نشانه ها و علائم زير به ترتيب و بتدريج آغاز مي گردند :
۱- خشكي دهان ۳- عدم تطابق در چشم و دو بيني
۲- گلودرد ۴- خستگي شديد
۵- اشكال در صحبت كردن و بلع ۶- فلج عضلات تنفسي
۷- فلج ۸- از بين رفتن رفلكس هاي بدن
۹- محدوديت حركات چشم ۱۰- اختلال شديد تنفسي
۱۱- مردمك هاي گشاد
منبع اصلي سم برتوليسم ، غذاي كنسرو شده تاريخ گذشته است كه قبل از مصرف خوب حرارت نديده اند . اما به تازگي مشاهده شده كه ۲۴ درصد موارد گزارش شده ناشي از غذاهاي رستوراني بوده اند .

اقدامات و كمك هاي اوليه

۱-وادار كردن به استفراغ
۲-دادن اكسيژن با فشار زياد در صورت شك به فلج عضلات تنفسي
۳-دادن سفيده تخم مرغ
۴-رسانيدن بيمار به مركز درماني
۵-تجويز ضد سم توسط پزشك
مسموميت هاي تنفسي
سموم تنفسي موادي سمي هستند كه از طريق مجاري تنفسي وارد شده و از ريه ها جذب بدن مي شوند . بيشتر مسموميت هاي تنفسي ناشي از دود آتش سوزي ميباشد . سم به سرعت جذب بدن شده و معمولا عواقب خوبي ندارد .
منابع اصلي مسموميتهاي تنفسي عبارتند از :
۱-گازهاي منو اكسيد كربن co : گاز اصلي متصاعد شده از اگزوز اتومبيل وكرسي است ، در زنبورداري براي كشتن زنبور بكار مي رود
۲-گازهاي دي اكسيدكربن : در صنعت ايجاد ميشود و در عمق چاه وجود دارد . ۳- گاز كلر : در استخر ها بكار مي رود .
۴-گاز آمونياك : گازهاي صنعتي
۵-گازهاي بيهوشي ( اتر )
۶-گاز دي اكسيد سولفور ( ( : در صنايع يخ سازي بكار ميرود و در چاهها نيز وجود دارد .

علائم و نشانه هاي عمومي مسموميت تنفسي :

۱- سر درد شديد ۶- اشك ريزش و سوختگي چشم
۲- تهوع و استفراغ ۷- سوختگي گلو و سينه و پوست صورت
۳- سرفه ، تنفس صدادار ۸- سيانوز ( كبودي )
۴- تنگي نفس ۹- گيجي و منگي
۵- درد قفسه سينه ۱۰- اختلال در هوشياري و بيهوشي

اقدامات و كمك هاي اوليه
- شل نمودن يقه و كمربند و باز نگه داشتن راه هوايي
- در مسموميت هاي تنفسي ، بايد فوراً اكسيژن ۱۰۰درصد داده شود ( با توجه به دستورالعمل استفاده از كپسول اكسيژن )
- انتقال سريع مصدوم به مركز
مسموميت هاي تماسي
اين نوع مسموميت زماني روي مي دهد كه ماده سمي از طريق پوست وارد بدن شود و از طريق دستگاه گردش خون در سراسر بدن توزيع گردد . حشره كشها و سموم
صنعتي دو نوع شايع از سمومي هستند كه از طريق پوست قابل جذب مي باشند
همچنين گياهان بسياري وجود دارند ( نظير گزنه ، پيچك , سماق و غيره ) كه در صورت تماس با پوست واكنشهاي شديد حساسيتي ايجاد مي كنند كه اين واكنشها مي توانند در كل بدن نيزمنتشر شوند .
علائم و نشانه هاي عمومي مسموميت هاي تماسي
۱- التهاب يا قرمزي پوست ۶- گيجي و منگي
۲- سوختگي شيميايي ۷- شوك
۳- بثورات جلدي ۸- تجمع آب در پوست و ظهور تاول
۴- خارش ۹- ساير علائم و نشانه هاي عمومي مسموميتها
۵- تهوع و استفراغ
كه اين علائم و نشانه ها در مسموميت تماس گياهي سه دسته هستند
۱-علائم خفيف : خارش خفيف
۲-علائم خفيف تا متوسط : خارش و قرمزي
۳-علائم متوسط : خارش ، قرمزي ، تورم
۴-علائم شديد : خارش ، قرمزي ، تاول و تورم
اقدامات و كمكهاي اوليه در مسموميت تماسي
-شستشوي پوست با مقادير زياد آب حداقل به مدت ۲۰ دقيقه
-در حين شستشوي پوست ، لباس و يا جواهر آلات را در آوريد
- شستشوي محل با آب و صابون
- انتقال مصدوم با مركز درماني
مسموميت هاي تزريقي
پس از مسموميت هاي گوارشي ، مسموميتهاي ترزيقي دومين عامل مسموميتها به شمار مي آيند .
چهار عامل عمده براي آن وجود دارد
۱- مسموميت ترزيقي در اثر ترزيق دارو به بدن
۲- گاز گرفتگي حيوانات
۳- مار گزيدگي
۴- گزش حشرات
۱- مسموميت ترزيقي در اثر ترزيق دارو به بدن
ترزيق بعضي از داروها به طريق مختلف, خواه داخل وريدي IV، داخل عضلاني ( IM ) ، زير جلدي (SC) ، داخل جلدي (ID) , ميتواند علائم و واكنشهاي حساسيتي را ايجاد كند . همچنين برخي از افراد نيز به داروهاي خاصي حساسيت دارند .
نشانه ها و علائم اصلي به صورت شوك حساسيتي يا آنافيلاكتيك بروز مي كند .
علائم و نشانه هاي عمده شوك آنافيلاكتيك در اثرترزيق داروها
۱-خارش در سراسر بدن
۲-تورم
۳-ضعف عمومي
۴-بيهوشي
۵-نبض و تنفس نا منظم
اقدامات و كمك هاي اوليه در مسموميت ترزيقي داروها
مانند كمك هاي اوليه شوك آنافيلاكتيك بوده كه در فصل مربوطه توضيح داده شده است .
۲- گاز گرفتگي حيوانات
گاز گرفتن حيوانات يا انسان باعث دريدگي پوست و عفونت بسيار شديد ميشود . گاز گرفتگي حيوانات وحشي مثل روباه، گرگ ، سگ و راكون ميتواند باعث انتقال ويروس هاري گردد و در صورت عدم رسيدگي و مراقبت پزشكي به مرگ مي انجامد .
گاز گرفتگي انسان نيز باعث انتقال ميكروبهاي زيادي از دهان به پوست و همچنين انتقال كزاز مي شود .
اقدامات
۱- در صورت در دسترس بودن دستكش يكبار مصرف بپوشيد ، زخم را با دقت با صابون و آب گرم بشوئيد تا خطر عفونت به حداقل برسد
۲- با سواپ گازدار ، آهسته آهسته خشك كنيد و پانسمان چسب دار ( چسب زخم ) يا پوشش استريل كوچك زخم را بپوشانيد .
۳- جهت انجام اقدامات بعدي او را به مركز بهداشتي درماني ارجاع فوري دهيد و در صورت امكان تلفني پزشك و كاردان مركز را مطلع نمائيد .
نكتـه :در مورد سابقه واكسيناسيون كزاز سوال كنيد .
مورد خاص :زخم عمقي
در صورتي كه زخم عمقي بود و خونريزي داشت ، با فشار مستقيم و بلند كردن قسمت آسيب ديده خونريزي را كنترل كنيد. با يك بالشتك نرم يا پوشش استريل و باند, زخم را در جاي خود محكم ببنديد تا خونريزي كنترل شود و بعد شرايط ارجاع را فراهم آوريد .
۳- مارگزيدگي
ساليانه در جهان حدود ۵۰۰۰۰ نفر به دليل مار گزيدگي مي ميرند .
دو نوع مار اصلي سمي و غير سمي وجود دارد ، كه مارهاي سمي در نقاط مركزي و كويري ايران وجود دارد و بعضي از آنها بسيار خطرناك و سم آنها كشنده است .
مارهاي سمي چند خصيصه زير را دارند ( در صورت امكان سمي يا غير سمي بودن مار تشخيص داده شود ) .
۱- سر مثلثي شكل يا سر مسطحي كه از گردن پهن تر باشد .
۲- مردمكهاي باريك دراز ( مثل چشم گربه )
۳- لكه رنگي حساس به حرارت بين چشم و سوراخ دهان
۴- طول كوتاهتر
۵- رنگهاي متفاوت
مارهاي سمي از دندانهاي نيش خود براي ترزيق سم استفاده مي كنند .
داخل اين دندان مثل سر سوزن خالي بوده و مجراي داخل آن به كيسه زهر راه دارد . هر چند هفته يكبار اين دو دندان مي افتند و به وسيله دندان جديدي جايگزين مي گردد .
كيسه زهر كه در سر مار و پشت گوش داخلي قرار دارد با انقباض و فشار وارد آمده دراثر گزش ، فشرده شده و زهر از طريق مجراي داخل دندان نيش به داخل بدن مصدوم ترزيق مي شود .
علائم و نشانه هاي مار گزيدگي (با توجه به گونه مارها )
- يك جفت علامت سوراخ شدگي
- درد ، قرمزي و تورم شديد در محل نيش
- تهوع و استفراغ
- اختلال بينايي
- افزايش بزاق و عرق كردن
- تنفس سخت كه در موارد شديد ممكن است تنفس متوقف شود
اقدامات و كمك هاي اوليه در مار گزيدگي
۱- بيمار را آرام كنيد و كمك كنيد تا دراز بكشد .
۲- محل گزيدگي را با آب و صابون با ملايمت شستشو دهيد وبا سوپ هاي تميز آهسته آهسته خشك كنيد .
۳-استفاده از باند محدود كننده در ۳ سانتي متري بالاي محل گزش الزامي است و با استفاده از باند مثلثي ناحيه آسيب ديده را بيحركت كنيد .
نكتـه
هرگز از تورنيكه يا گارو براي بستن زخم استفاده نكنيد ، چون سرخرگها نيز بسته مي شوند و بافتهاي دورتر از محل گزش آسيب خواهند ديد .
باند محدود كننده
باندي است پهن كه به حدي سفت بسته مي شود كه يك مداد يا انگشت بتواند به زير آن رفته و موجب بستن سياهرگها شود . چون سياهرگها خون را به قلب برده و از آنجا سم در تمام بدن انتشار مي يابد .
تنها درمان موثر مارگزيدگي ، تجويز ضد سم آن در بيمارستا ن است.
در مارگزيدگي مي توان از روشهاي بستن باند محدود كننده , نيشتر زدن و ساكشن
(مكش سم) استفاده كرد مشروط بر اينكه از زمان مارگزيدگي بيش از يك ساعت نگذشته باشد و اين عمل مكش سم بيش از ۳۰ دقيقه به طول نيانجامد .
خط برش در حين نيشتر زدن بايد به صورت عرضي ( نه ضربدري ) و بر روي محل ترزيق سم باشد .
عمق نيشتر نيز بايست با اندازه ثلث فاصله بين دو نيش مار باشد .
چون عموماً ضد سم در دسترس نيست ، ترزيق اين نفرين يك هزارم به مصدوم توصيه مي شود .
۴) گزش حشرات:

بيشترين گونه جانوري دنيا حشرات هستند و به همين ترتيب تعداد حشراتي كه انسان را مي گزند ، محدود نيست .
از جمله مهمترين اين حشرات ميتوان از زنبور عسل ، زنبور قرمز ، زنبور درشت ، مورچه آتشين ، عنكبوت و عقرب نام برد . برخلاف مارگزيدگي در گزش حشرات محل گزش تنها يك نقطه مي باشد .

نشانه ها و علائم گزش زنبور عسل ، زنبور قرمز ، زنبور درشت ، و مورچه آتشين :
۱- درد ناگهاني ۶- خس خس سينه
۲- قرمزي ۷- تغيير رنگ پوست
۳- خارش ۸- اشكال تنفس
۴- كهير ۹- بيهوش
۵- تورم ۱۰- شوك آنافيلاكتيك
تنها عنكبوتي كه قادر به گزش است ، بيوه سياه ماده نام دارد . اين حشره با بدن سياه داراي يك لكه قرمز يا زرد رنگي روي شكمش مي باشد .
نشانه ها و علائم گزش عنكبوت سياه بيوه
۱-احساس درد شديد كه محل آن گنگ مي باشد .
۲- دو محل قرمز رنگ گزش كوچك و بسيار نزديك هم
۳-سفتي و گرفتگي عضلات خصوصاً در صورت گزش شكم يا پشت مصدوم
۴-سردرد ، لرز ، تب ، تعريق شديد ، تهوع و استفراغ .
اقدامات و كمك هاي اوليه
۱-ABC بررسي كرده و اقدام لازم را بعمل آوريد .
۲-در صورت بروز شوك را درمان كنيد .
۳-محل را با كيسه آب يخ سرد نمائيد . ( مراقب يخ زدگي پوست باشيد . )
۴-نيش حشره كه در پوست جا مانده را با انبرك نوك تيز خارج كنيد .
۵-از پماد كالامين استفاده كنيد و در صورت بروز علائم شديد شوك آنافيلاكتيك ، مصدوم را منتقل نمائيد .
عقرب
بيشتر عقربهاي سمي ايران در مناطق نزديك كوير نظير كاشان زندگي مي كنند . شدت گزيدگي بسته به ميزان سم تزريق شده دارد . بيش از ۹۰ درصد گزش عقرب در دست روي مي دهد و كودكان بيشترين افراد در معرض عقرب زدگي هستند .
نشانه ها و علا ئم عقرب زدگي
۱- درد سوزاننده محل گزيدگي ۶- بيقراري و اضطراب
۲- تورم در حالت پيشرفت ۷- آبريزش از دهان
۳- تغيير رنگ محل گزش ۸- اختلال هوشياري
۴- تهوع و استفراغ ۹- بي اختياري ادرار و مدفوع
۵- بي حسي و گزگز انگشتان ۱۰- تشنج

اقدامات و كمك هاي اوليه

۱- مصدوم را به پشت بخوابانيد و تا سه سانتي متر بالاي محل گزش را با باند محدود كننده ببنديد .
۲- محل را با كيسه آب يخ سرد كنيد . هرگز يخ را روي پوست قرار ندهيد .
۳- در صورت بروز شوك را درمان كنيد .
۴- مصدوم را ارجاع دهيد .

23-12-2008, 03:21	#1 (permalink)
Naji مدیریت کل سایت تاریخ عضویت: Nov 2008 محل سکونت: تهران پست ها: 1,793 حالت من : سپاس ها: 1,408 سپاس شده 625 در 446 پست شهرت:: 0	مسمومیتها و نحوه برخورد با آنها سـم به ماده اي گفته مي شود كه پس از ورود مقادير نسبتا كمي از آن به بدن ، باعث اختلال در عملكرد طبيعي بدن شده يا باعث تخريب بافتهاي بدن و مرگ ميگردد . راههاي ورود سم به بدن عبارتند از ۱-گوارشي : زماني روي ميدهد كه سم از طريق دهان وارد شده و بوسيله دستگاه گوارش جذب شود . ۲-تنفسي : زماني كه سم از طريق دهان يا بيني وارد شده و بوسيله مخاط دستگاه تنفس جذب شود . ۳-تماسي : زماني روي ميدهد كه سم از طريق تماس با پوست سالم واردشده و بوسيله دستگاه گردش خون انتشار يابد . ۴-ترزيقي : زماني روي ميدهد كه سم از طريق پارگي در پوست وارد شده و بوسيله گردش خون در بدن انتشار يابد . مسموميتهاي ترزيقي در نتيجه گزش حشرات ، مارگزيدگي يا ترزيق بوسيله سوزن روي مي دهد . مسموميتهاي گوارشي مسموميتهاي گوارشي شايع ترين نوع مسموميت هستند . اين مسموميت مي تواند ناشي از مصرف غذاي فاسد شده ، مصرف داروي اشتباه و يا زياد از حد خوردن دارو به قصد خودكشي و … مي باشد . كودكان بيشتر از بزرگسالان در معرض خطر مسموميت اتفاقي قرار ميگيرند و مسموميت در كودكان بعلت مصرف مواد شيميايي خطرناك مانند نفت ، مواد پاك كننده ، دارو و … بيشتر است . علائم كلي مسموميت گوارشي ۱- دردهاي شكمي ۲ - تهوع - استفراغ ۳- استنشاق بوي ماده مصرف شده از دهان ۴- خواب آلودگي ۵- اختلال و ضعف تنفس و گردش خون ۶- بيهوش و بعضي از علائم بستگي به ماده مصرف شده و نحوه تاثير آن دارد . براي مثال استفاده از مواد مخدر كاهش و وقفه تنفس ، تنگي مردمك چشم و خشكي دهان را در پي دارد . در حاليكه استفاده از داروهاي محرك باعث هيجان, توهم, تعريق فراوان ، افزايش تنفس و ضربان قلب و تشنج مي شود . در مسموميت با الكل به علت مصرف بيش از حد ، علائمي چون استشمام بوي الكل از تنفس بيمار ، تهوع و استفراغ, تنفس عميق ، نبض پر درمراحل ابتدايي و تنفس كم عمق و نبض تند در مراحل پيشرفته ديده مي شود و حتي بعلت تاثير الكل در سيستم عصبي فرد ، تعادل رفتاري و شخصيتي و تفكر فرد از بين رفته و ممكن است به ديگران يا خود آسيب برساند . در مسموميت با اسيد و قلياها كه بصورت تصادفي يا به قصد خودكشي استفاده ميشوند ، وجود نواحي سوخته در اطراف صورت ، دهان و حلق ، استفراغ و اسهال خوني ، درد وسوزش شديد در مجراي گوارش و يا مشكلات تنفس و انسداد راه هوايي از علائم اين مسموميت است . اگر فرد مسموم هوشيار است, از او پرسش كنيد ۱-who نام ، سن ، جنس فرد ؟ ۲-what نوع ماده سمي بلع شده ؟ ۳- how much مقدار مصرف شده چه ميزان است ؟ ۴-how شرايط مسموميت به چه صورت است ؟ ۵-when زمان اتفاق افتادن مسموميت ؟ نكتـه اگر لبهاي سوخته مشاهده شد ، احتمال مسموميت با مواد سوزاننده مي باشد كه چندين جرعه آب سرد يا شير به او بدهيد . در صورتي كه لباسهاي فرد مسموم به وسيله مواد سوزاننده سوخته باشد . اگر فرد مسموم بيهوش است ,او را ارزيابي كنيد هر ۲ تا ۳ دقيقه تنفس و نبض او را بررسي كنيد و ارجاع دهيد . اقدامات كلي در برخورد با مسموميت گوارشي در اين نوع مسموميت ها بعد از ارزيابي وضعيت فعاليت دستگاههاي حياتي ( تنفس وقلب ) ، اقدامات كلي سه مرحله است : ۱-تشخيص نوع سم ۲-رقيق كردن سم ۳-خارج كردن سم از معده ۴-تشخيص نوع سم : همانطور كه قبلا هم اشاره شد در صورت هوشيار بودن مسموم سوالاتي پرسيده ميشود و با بررسي محيط اطراف و علائم مشاهده شده نوع سم را تشخيص ميدهد . ۵-رقيق كردن سم : با رقيق كردن سم ميتوان از اثرات ناخواسته و سود بسياري از سموم جلوگيري كرد . چند ليوان آب نمك ولرم باعث به تعويق انداختن جذب سم از معده ميشود و در صورت موجود بودن شربت ايپكاك ipecac علاوه بر آب چند قاشق از اين شربت ميدهيم . ۶- خارج كردن سم از دستگاه گوارش: استفاده از محلول آب نمك ، يا آب به همراه چند قاشق شربت ايپكاك در مدت كوتاهي باعث ايجاد تهوع و استفراغ مي گردد . براي تسريع در دفع مواد از معده در حاليكه مصدوم در حالت نشسته است و سرش به سمت جلو و پايين است با تحريك انتهاي گلو با انگشت ، وي را وادار به استفراغ مي كنيم و سپس با آرام كردن مصدوم او را به نزديكترين مركزدرماني ارجاع مي دهيم . ۰۰ نكات مهـم ۱-از دادن آب نمك براي كودكان بپرهيزيد ، زيرا اين عمل بسيار خطرناك بوده و باعث مرگ در كودكان در اثر خفگي ناشي از استفراغ ميشود . ۲-در صورتي كه مسموميت در اثر مصرف مواد اسيدي ، قليايي ، فراورده هاي نفتي يا مواد سوزاننده يا مواد پاك كننده و شوينده ها باشد به هيچ عنوان عمل رقيق كردن و واداركردن به استفراغ را انجام ندهيد . چون در صورت استفراغ اين مواد ممكن است مري مجددا آسيب ببيند و يا با آسپيره شدن به داخل راه هوايي باعث آسيب مخاط ، تورم و انسداد راههايي هوايي گردد . ۳-در افراد بيهوش ، افرادي كه تشنج كرده ، بيماراني كه سابقه ناراحتي قلبي دارند و زنان باردار عمل وادار كردن به استفراغ را نبايد انجام دهيد . مسموميت گوارش ميكروبي بوتوليسم تشخيص سريع اين بيماري و مراقبت لازم آن موجب حفظ حيات فرد مسموم خواهد شد هر چند اين نوع مسموميت نادر است اما در ۶۰ درصد موارد به مرگ مي انجامد . اين سم كه از باكتري كلستريديوم بوتولوئيد ترشح مي شود ، مانع از ارسال پيامهاي عصبي از اعصاب محيطي به عضلات مي گردد و به ضعف شديد ، فلج و مرگ مي انجامد . متاسفانه اين سم هيچ طعم و مزه اي ندارد . نشانه هاي بيماري معمولا تا ۲۴ ساعت پس از مصرف سم ظاهر نمي شود و پس از آن نشانه ها و علائم زير به ترتيب و بتدريج آغاز مي گردند : ۱- خشكي دهان ۳- عدم تطابق در چشم و دو بيني ۲- گلودرد ۴- خستگي شديد ۵- اشكال در صحبت كردن و بلع ۶- فلج عضلات تنفسي ۷- فلج ۸- از بين رفتن رفلكس هاي بدن ۹- محدوديت حركات چشم ۱۰- اختلال شديد تنفسي ۱۱- مردمك هاي گشاد منبع اصلي سم برتوليسم ، غذاي كنسرو شده تاريخ گذشته است كه قبل از مصرف خوب حرارت نديده اند . اما به تازگي مشاهده شده كه ۲۴ درصد موارد گزارش شده ناشي از غذاهاي رستوراني بوده اند . اقدامات و كمك هاي اوليه ۱-وادار كردن به استفراغ ۲-دادن اكسيژن با فشار زياد در صورت شك به فلج عضلات تنفسي ۳-دادن سفيده تخم مرغ ۴-رسانيدن بيمار به مركز درماني ۵-تجويز ضد سم توسط پزشك مسموميت هاي تنفسي سموم تنفسي موادي سمي هستند كه از طريق مجاري تنفسي وارد شده و از ريه ها جذب بدن مي شوند . بيشتر مسموميت هاي تنفسي ناشي از دود آتش سوزي ميباشد . سم به سرعت جذب بدن شده و معمولا عواقب خوبي ندارد . منابع اصلي مسموميتهاي تنفسي عبارتند از : ۱-گازهاي منو اكسيد كربن co : گاز اصلي متصاعد شده از اگزوز اتومبيل وكرسي است ، در زنبورداري براي كشتن زنبور بكار مي رود ۲-گازهاي دي اكسيدكربن : در صنعت ايجاد ميشود و در عمق چاه وجود دارد . ۳- گاز كلر : در استخر ها بكار مي رود . ۴-گاز آمونياك : گازهاي صنعتي ۵-گازهاي بيهوشي ( اتر ) ۶-گاز دي اكسيد سولفور ( ( : در صنايع يخ سازي بكار ميرود و در چاهها نيز وجود دارد . علائم و نشانه هاي عمومي مسموميت تنفسي : ۱- سر درد شديد ۶- اشك ريزش و سوختگي چشم ۲- تهوع و استفراغ ۷- سوختگي گلو و سينه و پوست صورت ۳- سرفه ، تنفس صدادار ۸- سيانوز ( كبودي ) ۴- تنگي نفس ۹- گيجي و منگي ۵- درد قفسه سينه ۱۰- اختلال در هوشياري و بيهوشي اقدامات و كمك هاي اوليه - شل نمودن يقه و كمربند و باز نگه داشتن راه هوايي - در مسموميت هاي تنفسي ، بايد فوراً اكسيژن ۱۰۰درصد داده شود ( با توجه به دستورالعمل استفاده از كپسول اكسيژن ) - انتقال سريع مصدوم به مركز مسموميت هاي تماسي اين نوع مسموميت زماني روي مي دهد كه ماده سمي از طريق پوست وارد بدن شود و از طريق دستگاه گردش خون در سراسر بدن توزيع گردد . حشره كشها و سموم صنعتي دو نوع شايع از سمومي هستند كه از طريق پوست قابل جذب مي باشند همچنين گياهان بسياري وجود دارند ( نظير گزنه ، پيچك , سماق و غيره ) كه در صورت تماس با پوست واكنشهاي شديد حساسيتي ايجاد مي كنند كه اين واكنشها مي توانند در كل بدن نيزمنتشر شوند . علائم و نشانه هاي عمومي مسموميت هاي تماسي ۱- التهاب يا قرمزي پوست ۶- گيجي و منگي ۲- سوختگي شيميايي ۷- شوك ۳- بثورات جلدي ۸- تجمع آب در پوست و ظهور تاول ۴- خارش ۹- ساير علائم و نشانه هاي عمومي مسموميتها ۵- تهوع و استفراغ كه اين علائم و نشانه ها در مسموميت تماس گياهي سه دسته هستند ۱-علائم خفيف : خارش خفيف ۲-علائم خفيف تا متوسط : خارش و قرمزي ۳-علائم متوسط : خارش ، قرمزي ، تورم ۴-علائم شديد : خارش ، قرمزي ، تاول و تورم اقدامات و كمكهاي اوليه در مسموميت تماسي -شستشوي پوست با مقادير زياد آب حداقل به مدت ۲۰ دقيقه -در حين شستشوي پوست ، لباس و يا جواهر آلات را در آوريد - شستشوي محل با آب و صابون - انتقال مصدوم با مركز درماني مسموميت هاي تزريقي پس از مسموميت هاي گوارشي ، مسموميتهاي ترزيقي دومين عامل مسموميتها به شمار مي آيند . چهار عامل عمده براي آن وجود دارد ۱- مسموميت ترزيقي در اثر ترزيق دارو به بدن ۲- گاز گرفتگي حيوانات ۳- مار گزيدگي ۴- گزش حشرات ۱- مسموميت ترزيقي در اثر ترزيق دارو به بدن ترزيق بعضي از داروها به طريق مختلف, خواه داخل وريدي IV، داخل عضلاني ( IM ) ، زير جلدي (SC) ، داخل جلدي (ID) , ميتواند علائم و واكنشهاي حساسيتي را ايجاد كند . همچنين برخي از افراد نيز به داروهاي خاصي حساسيت دارند . نشانه ها و علائم اصلي به صورت شوك حساسيتي يا آنافيلاكتيك بروز مي كند . علائم و نشانه هاي عمده شوك آنافيلاكتيك در اثرترزيق داروها ۱-خارش در سراسر بدن ۲-تورم ۳-ضعف عمومي ۴-بيهوشي ۵-نبض و تنفس نا منظم اقدامات و كمك هاي اوليه در مسموميت ترزيقي داروها مانند كمك هاي اوليه شوك آنافيلاكتيك بوده كه در فصل مربوطه توضيح داده شده است . ۲- گاز گرفتگي حيوانات گاز گرفتن حيوانات يا انسان باعث دريدگي پوست و عفونت بسيار شديد ميشود . گاز گرفتگي حيوانات وحشي مثل روباه، گرگ ، سگ و راكون ميتواند باعث انتقال ويروس هاري گردد و در صورت عدم رسيدگي و مراقبت پزشكي به مرگ مي انجامد . گاز گرفتگي انسان نيز باعث انتقال ميكروبهاي زيادي از دهان به پوست و همچنين انتقال كزاز مي شود . اقدامات ۱- در صورت در دسترس بودن دستكش يكبار مصرف بپوشيد ، زخم را با دقت با صابون و آب گرم بشوئيد تا خطر عفونت به حداقل برسد ۲- با سواپ گازدار ، آهسته آهسته خشك كنيد و پانسمان چسب دار ( چسب زخم ) يا پوشش استريل كوچك زخم را بپوشانيد . ۳- جهت انجام اقدامات بعدي او را به مركز بهداشتي درماني ارجاع فوري دهيد و در صورت امكان تلفني پزشك و كاردان مركز را مطلع نمائيد . نكتـه :در مورد سابقه واكسيناسيون كزاز سوال كنيد . مورد خاص :زخم عمقي در صورتي كه زخم عمقي بود و خونريزي داشت ، با فشار مستقيم و بلند كردن قسمت آسيب ديده خونريزي را كنترل كنيد. با يك بالشتك نرم يا پوشش استريل و باند, زخم را در جاي خود محكم ببنديد تا خونريزي كنترل شود و بعد شرايط ارجاع را فراهم آوريد . ۳- مارگزيدگي ساليانه در جهان حدود ۵۰۰۰۰ نفر به دليل مار گزيدگي مي ميرند . دو نوع مار اصلي سمي و غير سمي وجود دارد ، كه مارهاي سمي در نقاط مركزي و كويري ايران وجود دارد و بعضي از آنها بسيار خطرناك و سم آنها كشنده است . مارهاي سمي چند خصيصه زير را دارند ( در صورت امكان سمي يا غير سمي بودن مار تشخيص داده شود ) . ۱- سر مثلثي شكل يا سر مسطحي كه از گردن پهن تر باشد . ۲- مردمكهاي باريك دراز ( مثل چشم گربه ) ۳- لكه رنگي حساس به حرارت بين چشم و سوراخ دهان ۴- طول كوتاهتر ۵- رنگهاي متفاوت مارهاي سمي از دندانهاي نيش خود براي ترزيق سم استفاده مي كنند . داخل اين دندان مثل سر سوزن خالي بوده و مجراي داخل آن به كيسه زهر راه دارد . هر چند هفته يكبار اين دو دندان مي افتند و به وسيله دندان جديدي جايگزين مي گردد . كيسه زهر كه در سر مار و پشت گوش داخلي قرار دارد با انقباض و فشار وارد آمده دراثر گزش ، فشرده شده و زهر از طريق مجراي داخل دندان نيش به داخل بدن مصدوم ترزيق مي شود . علائم و نشانه هاي مار گزيدگي (با توجه به گونه مارها ) - يك جفت علامت سوراخ شدگي - درد ، قرمزي و تورم شديد در محل نيش - تهوع و استفراغ - اختلال بينايي - افزايش بزاق و عرق كردن - تنفس سخت كه در موارد شديد ممكن است تنفس متوقف شود اقدامات و كمك هاي اوليه در مار گزيدگي ۱- بيمار را آرام كنيد و كمك كنيد تا دراز بكشد . ۲- محل گزيدگي را با آب و صابون با ملايمت شستشو دهيد وبا سوپ هاي تميز آهسته آهسته خشك كنيد . ۳-استفاده از باند محدود كننده در ۳ سانتي متري بالاي محل گزش الزامي است و با استفاده از باند مثلثي ناحيه آسيب ديده را بيحركت كنيد . نكتـه هرگز از تورنيكه يا گارو براي بستن زخم استفاده نكنيد ، چون سرخرگها نيز بسته مي شوند و بافتهاي دورتر از محل گزش آسيب خواهند ديد . باند محدود كننده باندي است پهن كه به حدي سفت بسته مي شود كه يك مداد يا انگشت بتواند به زير آن رفته و موجب بستن سياهرگها شود . چون سياهرگها خون را به قلب برده و از آنجا سم در تمام بدن انتشار مي يابد . تنها درمان موثر مارگزيدگي ، تجويز ضد سم آن در بيمارستا ن است. در مارگزيدگي مي توان از روشهاي بستن باند محدود كننده , نيشتر زدن و ساكشن (مكش سم) استفاده كرد مشروط بر اينكه از زمان مارگزيدگي بيش از يك ساعت نگذشته باشد و اين عمل مكش سم بيش از ۳۰ دقيقه به طول نيانجامد . خط برش در حين نيشتر زدن بايد به صورت عرضي ( نه ضربدري ) و بر روي محل ترزيق سم باشد . عمق نيشتر نيز بايست با اندازه ثلث فاصله بين دو نيش مار باشد . چون عموماً ضد سم در دسترس نيست ، ترزيق اين نفرين يك هزارم به مصدوم توصيه مي شود . ۴) گزش حشرات: بيشترين گونه جانوري دنيا حشرات هستند و به همين ترتيب تعداد حشراتي كه انسان را مي گزند ، محدود نيست . از جمله مهمترين اين حشرات ميتوان از زنبور عسل ، زنبور قرمز ، زنبور درشت ، مورچه آتشين ، عنكبوت و عقرب نام برد . برخلاف مارگزيدگي در گزش حشرات محل گزش تنها يك نقطه مي باشد . نشانه ها و علائم گزش زنبور عسل ، زنبور قرمز ، زنبور درشت ، و مورچه آتشين : ۱- درد ناگهاني ۶- خس خس سينه ۲- قرمزي ۷- تغيير رنگ پوست ۳- خارش ۸- اشكال تنفس ۴- كهير ۹- بيهوش ۵- تورم ۱۰- شوك آنافيلاكتيك تنها عنكبوتي كه قادر به گزش است ، بيوه سياه ماده نام دارد . اين حشره با بدن سياه داراي يك لكه قرمز يا زرد رنگي روي شكمش مي باشد . نشانه ها و علائم گزش عنكبوت سياه بيوه ۱-احساس درد شديد كه محل آن گنگ مي باشد . ۲- دو محل قرمز رنگ گزش كوچك و بسيار نزديك هم ۳-سفتي و گرفتگي عضلات خصوصاً در صورت گزش شكم يا پشت مصدوم ۴-سردرد ، لرز ، تب ، تعريق شديد ، تهوع و استفراغ . اقدامات و كمك هاي اوليه ۱-ABC بررسي كرده و اقدام لازم را بعمل آوريد . ۲-در صورت بروز شوك را درمان كنيد . ۳-محل را با كيسه آب يخ سرد نمائيد . ( مراقب يخ زدگي پوست باشيد . ) ۴-نيش حشره كه در پوست جا مانده را با انبرك نوك تيز خارج كنيد . ۵-از پماد كالامين استفاده كنيد و در صورت بروز علائم شديد شوك آنافيلاكتيك ، مصدوم را منتقل نمائيد . عقرب بيشتر عقربهاي سمي ايران در مناطق نزديك كوير نظير كاشان زندگي مي كنند . شدت گزيدگي بسته به ميزان سم تزريق شده دارد . بيش از ۹۰ درصد گزش عقرب در دست روي مي دهد و كودكان بيشترين افراد در معرض عقرب زدگي هستند . نشانه ها و علا ئم عقرب زدگي ۱- درد سوزاننده محل گزيدگي ۶- بيقراري و اضطراب ۲- تورم در حالت پيشرفت ۷- آبريزش از دهان ۳- تغيير رنگ محل گزش ۸- اختلال هوشياري ۴- تهوع و استفراغ ۹- بي اختياري ادرار و مدفوع ۵- بي حسي و گزگز انگشتان ۱۰- تشنج اقدامات و كمك هاي اوليه ۱- مصدوم را به پشت بخوابانيد و تا سه سانتي متر بالاي محل گزش را با باند محدود كننده ببنديد . ۲- محل را با كيسه آب يخ سرد كنيد . هرگز يخ را روي پوست قرار ندهيد . ۳- در صورت بروز شوك را درمان كنيد . ۴- مصدوم را ارجاع دهيد . __________________ کاربرانی که ثبت نام کرده و وارد سایت شده اند میتوانند لینک ها را مشاهده کنند -- برای ثبت نام اینجا کلیک کنید -- مجموعه وب سايت هاي گروه پزشكي ناجي در خدمت شماست کاربرانی که ثبت نام کرده و وارد سایت شده اند میتوانند لینک ها را مشاهده کنند -- برای ثبت نام اینجا کلیک کنید -- کاربرانی که ثبت نام کرده و وارد سایت شده اند میتوانند لینک ها را مشاهده کنند -- برای ثبت نام اینجا کلیک کنید -- کاربرانی که ثبت نام کرده و وارد سایت شده اند میتوانند لینک ها را مشاهده کنند -- برای ثبت نام اینجا کلیک کنید -- کاربرانی که ثبت نام کرده و وارد سایت شده اند میتوانند لینک ها را مشاهده کنند -- برای ثبت نام اینجا کلیک کنید --

ابزارهای تاپيك
پرینت این صفحه / حالت نمایش بصورت پرینت شده ارسال این صفحه به ایمیل یک دوست یا خودتان
نحوه نمایش
حالت خطی تعویض به حالت ترکیبی تعوض به حالت رشته ای

کاربران در حال دیدن تاپيك: 1 نفر (0 عضو و 1 مهمان)

نام کاربری		ذخیره؟
رمز عبور