علت شایع برای پوسیدگی دندان کودکان

[Naji]

مسواك نزدن یكی از چندین علت پوسیدگی دندان كودكان است كه والدین با علم به آن سعی می كنند تا حد امكان از این امر جلوگیری كنند ولی آیا تنها علت پوسیدگی دندان ها مسواك نزدن است؟برخی از افراد وقتی به دندان پزشك مراجعه می كنند، از وجود دندان های پوسیده در دهان كودكشان متعجب می شوند و با خود می گویند من كه هر شب دندان های او را مسواك می كنم!

در پاسخ به این سوال بد نیست بدانید پزشكان بر این باورند كه علت این پوسیدگی به زمان دور و حتی دوران نوزادی بر می گردد. parastar

● سن مراقبت های دندانی
یك دكتر دندان پزشك، سن معمول رویش دندان های شیری را حدود ۹ ماهگی ذكر می کند كه تا ۲۴ ماهگی تعداد آن ها به حد نهایی، یعنی ۲۰ دندان شیری می رسد و ریزش آن ها از ۶ سالگی تا ۱۲ سالگی به طول می انجامد. دكتر مظفری با اشاره به این موضوع، ۹ ماهگی را سن مراقبت های دهانی می داند. به گفته این پزشك متخصص یكی از مهم ترین عواملی كه باعث پوسیدگی دندان در كودكان می شود سندروم شیشه شیر است. نوشیدن هر نوع شیری (شیر مادر یا شیرخشك) قبل از خواب ، دهان را به محیطی برای رشد و نمو میكروب ها تبدیل می کند كه با پوشش شیر به روی سطح دندان های شیری، موجبات پوسیدگی فراهم می شود. وی دومین علت پوسیدگی دندان های شیری را استفاده از قطره آهن ذكر می کند و می گوید: در قطره آهن، یون آهن (fe) با بلورهای هیدروكسی آپاتیت مینا (مواد معدنی مینا) اتصال پیدا می كند و در این محیط شروع به اكسیده شدن می كند و چون به مینای دندان اتصال پیدا كرده است، با اكسیده شدنش، مینا را هم تخریب می كند كه از علایم آن می توان به سیاه شدن دندان اشاره كرد. به گفته وی نوشیدن آب میوه به همراه قطره آهن یكی از راه های جلوگیری از اكسیده شدن میناست. این دندان پزشك با بیان این مطلب كه قطره آهن باید در ته حلق کودک چکانده شود تا از تخریب مینای دندان جلوگیری شود یادآور شد: بهتر است پس از روییدن اولین دندان در نوزاد، از خوراندن شیردرطول شب به وی پرهیزكرد.

● نوزادان هم به مسواك نیاز دارند
ساده ترین حالت ممكن برای مسواك زدن دندان نوزادان، استفاده از گاز استریل (پارچه هایی با بافت درشت) است كه با پیچیدن به دور انگشت و آغشته كردن آن به سرم نمكی، به روی لثه های نوزاد كشیده می شود، این دندان پزشك ضمن اظهار این مطلب می افزاید: كودك می تواند پس از رویش كامل دندان های شیری اش، مسواك زدن را آغاز كند ولی نكته ای كه در مسواك زدن كودك حائز اهمیت است این است كه اغلب آن ها، هنگام انجام این عمل، مقداری از خمیر دندان را می بلعند كه این امر می تواند عوارضی را به همراه داشته باشد. به گفته دكتر مظفری خمیر دندان حاوی مقادیری فلوراید است و كودك با بلع آن دچار عارضه فلوروزیس می شود كه در شرایط حاد به مسمومیت های فلورایدی منجر می شود و گاهی نیز می تواند كشنده باشد.در پدیده فلوروزیس دندان ها تحت تاثیر فلوراید بالا قرار می گیرد و رنگ آن زرد می شود. چنان چه در شهرهای جنوبی كشور به دلیل وجود فلوراید بالای آب شرب، دندان اغلب افراد به رنگ زرد مایل به قهوه ای در می آید. با این كه فلوراید مانع از پوسیدگی دندان ها می شود ولی اگر میزان آن از ۷ پی پی ام یعنی ۷ قسمت در میلیون بیشتر باشد سبب رسوب فلوراید در مینای دندان می شود و دندان ها را فلوروزیس (رنگی) می كند.

● نحوه استفاده از فلوراید
دكتر مظفری می گوید: اولین كار برای استفاده از فلوراید، بررسی میزان فلوراید آب شرب محل سكونت است كه پس از انجام این آزمایش ها، استفاده از قرص های ۱ میلی گرم فلوراید از سوی پزشك توصیه می شود كه شخص پس از شست وشوی دهان و مسواك زدن، این قرص را بین لثه و گونه خود قرار می دهد تا قرص در محیط دهان، آرام آرام آب شود. این پزشك متخصص یكی دیگر از راه های فلورایدی كردن دندان ها را استفاده از دهان شویه های فلورایدی پس از مسواك زدن ذكر می کند و در ادامه یكی دیگر از راه ها را استفاده از ژل فلوراید عنوان می كند كه این روش توسط پزشك و در مطب دندان پزشكی انجام می شود و پس از شست وشوی كامل دهان كودك، ژل در ظروف مخصوصی (Tray) گذاشته می شود و توسط پزشك روی دندان قرار می گیرد.

● عوارض مكیدن پستانك
استفاده بیش از حد از پستانك و شیشه شیر باعث بروز پدیده ای به نام اپن بایت (open bite) می شود كه در این عارضه، نیرویی مانع از رویش منظم دندان ها می شود.به گفته دكتر مظفری در این عارضه دندان های جلویی كنار هم نمی نشیند و به اصطلاح باز می ماند. این پزشك متخصص برای جلوگیری از این پدیده، استفاده از پستانك های ارتودنسی را توصیه می کند. وی می گوید: با قرار گرفتن زبان میان دو ردیف دندان و فشار آن، این عارضه تشدید می شود.
وی یادآور می شود: زبان در طول شبانه روز، ۷ تن فشار به دندان ها وارد می كند كه اگر فشار عضله لب از خارج به داخل نبود، زبان با این میزان فشاری كه به دندان ها وارد می كرد، تمامی دندان ها را به خارج از دهان پرت می كرد.وی می افزاید: با فشار ۲ نیروی لب (از خارج به داخل) و زبان (از داخل به خارج) قوس فكی خود به خود هدایت می شود و از رویش كج دندان ها جلوگیری می کند؛ ولی در برخی افراد كه به اصطلاح از كفایت نداشتن لب رنج می برند و لب هایی كم توان دارند، به علت مقاومت نداشتن لب ها، فشار عضله زبان بر عضله لب غالب می شود و دندان ها را خارج می كند.

● فیشور سیلنت چیست؟
دكتر مظفری عنوان می كند: از آن جایی كه در سن ۶ سالگی، اولین دندان كرسی (دندان شماره ۶) در دهان كودك ظاهر می شود، بسیاری از والدین بر این گمان هستند كه آن نیز دندان شیری است، به همین علت و به دلیل رسیدگی نكردن كافی و كامل به آن، سریع تخریب می شود كه می توان با قدری دقت، نسبت به فیشور سیلنت كردن آن به منظور جلوگیری از تخریب اقدام كرد.به گفته وی سیلنت ماده ای پلاستیكی است كه به طور معمول روی سطوح دندان های عقب (آسیاهای كوچك و بزرگ) ، جایی كه اغلب پوسیدگی شروع می شود، گذاشته می شود.
این ماده پلاستیكی درون فرورفتگی ها و شیارهای سطوح دندان ها می چسبد و همانند یك سد، مینا را در برابر باكتری های مولد پوسیدگی و اسید تولیدی آن ها محافظت می كند.

● توصیه های پزشكی
این پزشك متخصص، استفاده از نخ دندان در كودكان را الزامی ذكر می كند و می افزاید: با استفاده از نخ دندان های مخصوص كودكان كه به شكل كمان طراحی شده است، می توان از پوسیدگی و تخریب دندان جلوگیری كرد و با استفاده از خدمات دندان پزشكی از بروز بسیاری از عوارض جلوگیری كرد چرا كه معاینات زود هنگام دندان پزشكی، شانس پیش گیری از بیماری های دندان را بیشتر و به كودك برای ادامه زندگی بهتر با دندان سالم كمك می كند