سرطان (Cancer)

[Arash]

سرطان (Cancer)

مقدمه
ميليونها نفر در سراسر جهان در حال حاضر با سرطان دست و پنجه نرم مي كنند. محققان همواره در حال بررسي و يادگيري مطالب جديدتري در مورد سرطان و علل آن بوده و در حال جستجوي راههاي بهتري براي پيشگيري ، تشخيص و درمان آن مي باشند .آنها همچنين در پي راههايي براي بهتر كردن كيفيت زندگي مبتلايان به سرطان مي باشند.در اين مقاله شما با سرطان ، علل ، علائم ، تشخيص ، غربالگري و درمان آن آشنا مي شويد.

سرطان چيست ؟
سرطان از سلولها آغاز مي شود كه خود سازنده بافتهاي بدن بوده و بافتها نيز اندامها را مي سازند.بطور طبيعي سلولها رشد كرده و براساس نياز بدن به سلولهاي جديدتر تقسيم مي شوند . وقتي كه سلولها پير مي شوند مي ميرند و سلولهاي جديد جايگزين آنها مي شوند.گاهي اوقات اين روند طبيعي دچار اشكال مي شود.سلولهاي جديد زماني كه بدن به آنها نياز ندارد بوجود آمده و سلولهاي پير زماني كه بايد از بين بروند به حيات خود ادامه مي دهند.اين تجمع بيش از حد سلولها ايجاد توده هاي بافتي مي كند كه اصطلاحاً تومور ناميده مي شود.

تومورها دو نوع هستند :

• تومورهاي خوشخيم : ويژگيهاي معمول اين تومورها عبارتست از يند كه بدن به انها نيازي ندارد و سلولهاي قديمي هم در زماني كه بايد از بين بروند
  • در اكثر موارد تهديد كننده حيات نيستند.
  • معمولاً قابل درملان بوده و بعد از درمان به ندرت عود مي كنند
  • سلولهاي اين تومورها به بافتهاي اطراف تهاجم نمي كنند.
  • سلولهاي اين تومورها به نقاط ديگر بدن گسترش پيدا نمي كنند

2 . تومورهاي بدخيم : ويژگيهاي معمول اين تومورها عبارتست از
·از تومورهاي خوشخيم خطرناك تر بوده و تهديد كننده زندگي هستند
·اغلب مي توان آنها را از بدن خارج كرد اما احتمال عود آنها بالاتر از تومورهاي خوشخيم است
·سلولهاي اين تومورها مي توانند به بافتهاي اطراف حمله كرده و آنها را تخريب كنند
·سلولهاي اين تومورها مي توانند به ديگر قسمتهاي بدن گسترش پيدا كنند. اين اتفاق كه متاستاز ناميده مي شود و قتي رخ ميدهد كه سلولهاي تومورال وارد گردش خون يا سيستم لنفاوي شده و در بدن پخش شوند.
نامگذاري سرطانها بر اساس ارگاني است كه در آن ايجاد مي شوند مانند سرطان ريه ، سرطان سينه ، سرطان روده بزرگ و ...

عوامل خطر ساز سرطان
پزشكان اغلب نمي توانند توجيه كنند كه چرا بعضي به سرطان مبتلا مي شوند و بعضي ديگر خير.اما تحقيقات نشان داده است كه عوامل خطر سازي وجود دارند كه مي توانند شانس ابتلاي فرد به سرطان را افزايش دهند.در طول سالها عوامل متعددي بايد دست به دست هم دهند تا سرطان ايجاد شود.وقتي كه در مورد خطر ابتلا به سرطان فكر مي كنيد بايد نكات زير را مد نظر داشته باشيد :
هر چيزي باعث سرطان نمي شود.
سرطان در اثر تصادفات يا ضربه ايجاد نمي شود.
سرطان مسري نبوده و هيچ نوع سرطاني از فردي به فرد ديگر منتقل نمي شود.
داشتن يك يا چند عامل خطر ساز دليل بر اين نيست كه شما حتماً به سرطان مبتلا مي شويد.اكثر افراد با وجود داشتن عوامل خطرساز هيچگاه به سرطان مبتلا نمي شوند.
در زير تعدادي از مهمترين عوامل خطرساز سرطان آمده است.

1 . افزايش سن : مهمترين عامل خطر ساز سرطان افزايش سن مي باشد.اكثر سرطانها در سن بالاي 65 سال رخ مي دهند.اما همه افراد در همه سنين از جمله كودكان ممكن است به سرطان مبتلا شوند.

2 . سيگار : كشيدن سيگار قابل پيشگيري ترين عامل مرگ انسان مي باشد. خطر ابتلاي سرطان ريه ، حنجره ، دهان ، مري،‌مثانه ، كليه ، حلق ، معده ،‌لوزالمعده ، و گردن رحم در افراد سيگاري بيشتر است.كساني كه از تنباكوي جويدني استفاده مي كنند در معرض ابتلا به سرطان دهان هستند.

3 . نور خورشيد:اشعه ماوراء بنفش در نور خورشيد و دستگاههاي برنزه كننده وجود دارد.اين اشعه منجر به پيري زودرس پوست شده و احتمال سرطان پوست را بالا مي برد.پزشكان چند اقدام را براي محافظت در برابر اشعه ماوراء بنفش توصيه مي كنند :
دوري از تابش مستقيم نور آفتاب بخصوص از اواسط صبح تا بعد از ظهر
استفاده از كرم ضد آفتاب با SPF بيشتر از 15
پوشيدن پيراهنهاي آستين بلند ، كلاههاي لبه دار ، عينك آفتابي جذب كننده ماوراء بنفش
اجتناب از دستگاههاي برنزه كننده
محافظت در برابر نور منعكس شده از برف ، آب و يخ

4 . اشعه هاي يونزه كننده : امواج راديو اكتيو ناشي از انفجارها و آزمايشات اتمي و گاز رادون از دسته اشعه هاي يونيزان هستند.امواج ناشي از راديو تراپي كه در درمان برخي سرطانها به كار مي روند خود مي توانند عامل خطرساز سرطان باشند.

5 . مواد شيميايي خاص : افرادي كه مشاغل خاصي دارند و مجبورند مدتها با مواد شيميايي بخصوصي سرو كار داشته باشند مانند نقاشها ، كارگران ساختماني و كارگران كارخانجات مواد شيميايي در معرض خطر بيشتري قرار دارند.

6 . بعضي از ويروسها و باكتريها:عفونت ناشي از برخي ويروسها و باكتري ها ممكن است خطر ابتلا به سرطان را افزايش دهد.بعضي از آنها عبارتند از :
·وريوس هپاتيت B و C
·ويروس پاپيلوم انساني
·ويروس نقص ايمني انساني ياHIV
·ويروس اپشتين _ بار
·ويروس هرپس نوع 8
·هليكوباكتر پيلوري

روابط جنسي كنترل نشده و بدون مراقبت خطر بسياري از اين عفونتها را زياد مي كند

7 . بعضي هورمونها : هورمونهايي مانند استروژن كه براي برطرف كردن برخي علائم ناراحت كننده يائسگي مثل گر گرفتگي تجويز مي شود خطر ابتلا به برخي از سرطانها مانند سرطان سينه را افزايش مي دهد. استفاده از اين داروها با در نظر گرفتن همه منافع و مضرات آنها و تحت نظارت پزشك بايد باشد.

8 . سابقه فاميلي: انتقال وراثتي يك سرطان در اعضاء يك خانواده نادر است .اما بعضي از انواع سرطانها در برخي از خانواده ها بيشتر رخ مي دهند.بعنوان مثال ملانوما (‌نوعي سرطان پوست ) سرطان سينه ، سرطان تخمدان و روده بزرگ گاهي اوقات در افراد يك فاميل ديده مي شوند.ابتلا ي يكي از اعضاء خانواده شما به سرطان مي توان عاملي براي مراجعه شما به پزشك و انجام بررسيهاي لازم براي اطمينان بيشتر باشد.

9 . الكل : بيش از دو بار نوشيدن الكل در روز براي مدت طولاني شانسي ابتلا به سرطان دهان ، گلو، مري ، حنجره ، كبد و سينه را افزايش مي دهد.اگر مصرف الكل همراه با نوشيدن سيگار باشد اين خطر چندين برابر مي شود.

10 . تغذيه بد ، كم تحركي و چاقي : افراد با تغذيه نامناسب كه كم تحرك بوده و اضافه وزن دارند شانس بيشتري براي ابتلا به برخي از سرطانها دارند. مثلاً آنها كه رژيم غذايي مملو از چربي دارند با احتمال بيشتري ممكن است به سرطان روده بزرگ ، رحم و پروستات مبتلا شوند.كم تحركي و اضافه وزن هم خطر سرطان سينه ، روده بزرگ ، مري ، كليه و رحم را زياد مي كند.

غربالگري سرطان
بعضي از انواع سرطان را مي توان قبل از اينكه علامتي ايجاد كنند تشخيص داد. جستجوي بدن براي پيدا كردن سرطان يا هربيماري ديگري در يك فرد به ظاهر سالم غربالگري ناميده مي شود.اين كار به پزشكان كمك مي كند كه سرطانها را در مراحل اوليه كشف و درمان كرده در نتيجه شانس بهبودي و ريشه كن كردن بيماري را افزايش دهند.آزمايشات و معاينات غربالگري در سرطاهاي سينه ، گردن رحم ، روده بزرگ و ركتوم متداولتر هستند.بعضي از آنها عبارتند از :
سرطان سينه : معاينه دوره اي سينه ها توسط خود فرد و ماموگرافي بهترين روشهاي غربالگري سرطان سينه هستند. ماموگرافي نوعي عكس برداري ازسينه است كه بنابر توصيه انستيتو كانسر آمريكا در خانمهاي بالاي 40 سال هر 1 يا 2 سال يكبار بايد انجام شود.
سرطان گردن رحم: تست پاپ اسمير بهترين روش غربالگري اين نوع سرطان است .پزشك زنان نمونه اي از سلولهاي گردن رحم تهيه كرده و آنرا براي بررسي در اختيار يك پاتولوژيست قرار مي دهد. خانمها از سن 21 سالگي يا 3 سال بعد از ازدواج ( هر كدام زودتر باشد ) بايد اين تست را انجام داده و هر 3 سال آن را تكرار كنند.
سرطان روده بزرگ و ركتوم : كليه افراد بالاي 50 سال بايد تستهاي غربالگري سرطان روده بزرگ و ركتوم را انجام دهند.برخي از اين تستها عبارتند از : نمونه خون مخفي در مدفوع ، كولونوسكوپي ، باريم انما و معاينه با انگشت.