سرطان گردن رحم

[Arash]

مقدمه
این سرطان سومین سرطان شایع دستگاه تناسلی زنانه و از علل مهم مرگ و میر و ایجاد ناتوانی در زنان است. احتمال ابتلا به آن در طول حیات برای زنان آمریكایی 128/1 می‌باشد.
از آنجا كه این بیماری تا حدودی قابل پیشگیری و در صورت تشخیص به موقع قابل درمان است، مرگ و میر و ناتوانی ناشی از آن ابعاد دردناكتری به خود می‌گیرند.
لازم به ذكر است كه در ممالك ـ مترقی 30% از مبتلایان به سرطان گردن رحم، هرگز آزمون پاپ اسمیر انجام نداده‌اند.
اگر تغییراتی كه منجر به سرطان گردن رحم می‌شود به موقع شناسایی و درمان شوند در 90% موارد این بیماری قابل پیشگیری می باشد (ACOG).

سرطان گردن رحم چیست؟
سلولهای بدن معمولاً رشد می‌كنند و تكثیر می‌شوند. این رشد و تكثیر سلولی با مكانیسم‌هایی كنترل می‌شوند و در حد خاصی مهار می‌گردند كه اگر این مهاربه هر علت از بین برود، رشد لجام گسیخته این سلولها موجب ایجاد تومور می‌شود و این تومورها ممكن است بدخیم شوند.
تغییراتی كه موجب تبدیل یك سلول سالم به یك سلول بدخیم توموری (سرطانی) می‌شوند معمولاً به تدریج رخ می‌دهند ودرمورد سلولهای پوششی گردن رحم این جریان می‌تواند سالها طول بكشد، و این طول زمان به ما فرصت كافی می‌دهد تا با انجام منظم پاپ اسمیر كه آزمون پذیرفته‌شده‌ای برای غربالگری سلولهای تغییر یافته و مستعد ایجاد سرطان می‌باشد، آنها را شناسایی كنیم.
زمانیكه این تغییرات سلولی به مرحله‌ای برسد كه ما را از بابت خطر سرطانی شدن گوش به زنگ نماید اصطلاحاً می‌گوییم این سلولها دچار دیس‌پلازی شده‌اند عمق این تغییرات در سلولها (یعنی عمقی از لایه سلولی كه درگیر است) شدت دیس‌پلازی را معین می‌كند، و اگر سلولهای تغییر یافته از غشای پایه (غشایی را كه مابین مخاط و زیر مخاط وجود دارد ) رد شوند، اصطلاحاً مهاجم شده‌اند و بالاخص اگر به فضاهای لنفی و عروقی دست‌اندازی نمایند می‌توانند از راه خون و لنف به مناطق دیگر بدن هم انتشار كند.
اگر این سلولها از مكان اولیه خود به جای دیگری هم پخش شوند یا مهاجرت كنند اصطلاحاً به آن متاستاز گفته می‌شود. سلولهای سرطانی ممكن است بطور موضعی انتشار یابند یا از جای خود جدا شده و از راه خون یا لنف پخش شوند و به نقاط دوردست بروند. لازم به ذكر است كه سلول‌های سرطانی علاوه بر رشد لجام گسیخته، مشخصه دیگری هم دارند، و آن سست بودن اتصال بین سلولهاست كه موجب می‌شود آنها به راحتی از جای خود كنده شده و به نقاط دیگر بدن مهاجرت نموده و در‌ آنجا تكثیر یابند.





گردن رحم چیست؟
رحم عضو گلابی شكلی است كه از بالا به لوله‌های رحمی (2 عدد لوله رحمی كه مجاری انتقال تخمك یا جنین از تخمدان‌ها به رحم هستند) و عناصر نگهدارنده رحم در محل خود واز پایین به مهبل (واژن یا مجرای زایمانی) متصل می‌شود. خود رحم دو قسمت دارد: جسم رحم و گردن رحم؛ گردن رحم قسمت استوانه‌ای شكلی است كه از جسم رحم به داخل واژن امتداد می‌یابد. این بخش از یك قسمت عضلانی ـ همبندی و یك پوشش مخاطی تشكیل شده. پوشش مخاطی گردن رحم شامل دو بخش است: داخل گردن (اندوسرویكال یا داخل مجرای گردن رحم) كه متشكل از سلولهای استوانه‌ای مژكدار مترشحه است و خارج مجرای گردن رحم (اگزوسریكال یا داخل واژن) كه از سلولهای موزائیك شكل سنگفرشی تشكیل شده.
محل تبدیل این دو نوع پوشش مخاطی را اتصال سنگفرشی ـ ستونی (Squamo columnar junction) میگویند. این محل اتصال یك نقطه ثابت نیست بلكه از كودكی تا یائسگی براساس وضعیت هورمونی و میزان PH واژن (اسیدی یا قلیایی بودن واژن) تغییر می‌كند، به محدوده‌ای كه این تغییرات رخ می‌دهد منطقه انتقالی می‌گویند. محل اتصال سنگفرشی ـ ستونی جایی است كه بیش از همه‌جابه تغییرات ناشی از عوامل آسیب‌رسان حساس است و اكثر سرطانهای گردن رحم هم از این منطقه شروع می‌شوند، و لذا لازم است كه در بررسی‌های انجام شده اعم از آزمون پاپ اسمیر و كلپوسكوپی حتماً توجه خاصی به آن مبذول شود.



غربالگری برای یك بیماری یعنی چه؟
غربالگری یعنی انجام بررسی‌هایی كه به ما نشان بدهند كدام افراد بیشتر در معرض ابتلا به یك بیماری خاص قرار دارند و در نتیجه لازم است مورد بررسی‌های تكمیلی دقیقتر و پرهزینه‌تر قرار بگیرند. جواب مثبت غربالگری به معنی این نیست كه حتماً فرد مبتلی است و جواب منفی هم به معنی این نمی‌باشد كه فرد حتماً سالم است، اما كسانیكه در آزمون غربالگری مثبت تلقی می‌شوند به احتمال بیشتری نسبت به كسانی كه منفی هستند ممكن است دچار بیماری یا مشكل مورد بررسی باشند و اگر جواب آزمون غربالگری منفی باشد احتمال ابتلای فرد به اختلال مورد بررسی كمتر است. این كار موجب می‌شود كه ما مجبور نباشیم بررسی‌های گران قیمت، دردناك و گاه عارضه‌دار را به همه تحمیل كنیم.
در سیاستگذاری‌های بهداشتی ، میزان هزینه تحمیل شده به جامعه بامیزان هزینه‌ای كه در اثر انجام آزمون صرفه‌جویی می‌شود. (هزینه فقط شامل قیمت انجام آزمون یا انجام جراحی نیست، بلكه این مطلب را هم در نظر می‌گیریم كه برای انجام یك آزمون باید افرادی را آموزش داد، آزمایشگاه تجهیز كرد و … و در اثر یك بیماری فردی كه می‌تواند در جامعه مفید و مولد باشد ناتوان یا حذف می‌گردد و در نتیجه هزینه‌ای كه برای آموزش و … او صرف شده بر باد می‌رود، خانواده‌اش متأثر از وضعیت او می‌گردند و …).
لازم است یك آزمون غربالگری حتی الامكان پرهزینه نباشد، و بتواند یك بیماری را قبل از شروع یا در مراحل اولیه شناسایی كند و در آن مرحله بیماری علاج داشته باشد، در واقع درمورد بیماریهایی كه با غربالگری ، نتیجه عملی بدست نمی‌آوریم، این كار انجام نمی‌شود.
سرطان گردن رحم قابل پیشگویی (شناسایی حتی قبل از وقوع)، و قابل درمان و پیشگیری (در صورت تشخیص به موقع) است، پس انجام آزمون‌های غربالگری در سطح وسیع، درمورد آن توجیه منطقی دارد.

روش‌های غربالگری سرطان گردن رحم
1. آزمون پاپ اسمیر سنتی
2. آزمون پاپ اسمیر بر مبنای مایع
3. آزمون غربالگری ویروس پاپلیوم انسانی
4. آزمون سفید شدن مخاط تحت تأثیر اسید استیك
5. آزمون كلپوسكوپی
6. مخروط برداری
درواقع 4 مورد اول آزمون‌های غربالگری و دو مورد آخر روشهای بررسی تكمیلی هستند.

1. آزمون پاپ اسمیر سنتی:
لازم است حداكثر تا 3 سال پس از شروع اولین مقاربت جنسی، انجام دوره‌ای این آزمون هم شروع شود و انجام آن از 21 سالگی دیرتر شروع نشود (البته شرط دوم در مناطقی كه بكارت موضوع مهمی است، قابل انجام نمی‌باشد). پس از اولین بار كه آزمون پاپ‌ اسمیر انجام شد و جواب آن منفی یا طبیعی یا سالم گزارش شد سالی یكبار باید این آزمون تكرار شود. بهتر است تا سن 30 سالگی حتماً این آزمون سالانه (یا اگر به روش مایع انجام شد حداكثر هر 2 سال) انجام بگیرد. البته به شرط فقدان هر نوع عامل خطرساز ممكن است پس از 3 دوره متوالی جواب كاملاً سالم، فواصل انجام آزمون را به هر 3 سال افزایش داد. (بالاخص بالای 30 سالگی).
اگر در زنی كه سن او از 30 سال بیشتر است جواب هر و آزمون پاپ اسمیر و بررسی DNA پاپیلوم انسانی منفی بود، می‌توان فواصل غربالگری را به 3 سال افزایش داد. اگر رحم كسی را با جراحی برداشته‌ایم ولی گردن رحم او باقی مانده، باید طبق روال معمول آزمون‌های غربالگری برای او انجام شود.
اگر گردن رحم هم برداشته شده باشد، در صورتی كه سابقه CIN 2,3 داشته باشد باید تا 3 بار جواب طبیعی پاپ اسمیر، این آزمون برای او انجام شود.
اگر زنی عامل خطرسازی برای سرطان گردن رحم ندارد یا در ده سال اخیر جواب مثبتی نداشته یا در سه سال اخیر نتیجه آزمون پاپ اسمیر او منفی بود، به شرط اینكه HPV – DNA او هم مثبت نباشد، می‌توانیم درحدود 65 تا 70 سالگی انجام آزمون پاپ اسمیر را قطع كنیم.



پاپ اسمیر بر مبنای مایع:
كولپوسكوپی به معنی مشاهده‌ی گردن رحم با بزرگنمایی و نور كافی برای ملاحظه‌ی تغییرات مخاطی و عروقی است كه احتمال وجود بدخیمی یا ضایعات پیش‌بدخیمی را مطرح می‌نماید.

واكسن HPV برای پیشگیری:
از آنجا كه نقش ویروس پاپیلوم انسانی ( HPV) در ایجاد سرطان گردن رحم ثابت شده است، با واكسیناسیون بر علیه انواع پرخطر این ویروس می‌توان انتقال و عفونت پایدار با این ویروس را محدود كرد. لازم است كه این واكسن قبل از مواجهه با ویروس تزریق شود (درحال حاضر تزریق آنرا درتمام دختران 12 ساله توصیه می‌كنند).
دو نوع واكسن HPV كه برعلیه تعدادی از ویروسهای این گروه تولید شده است، واكسن چهارگانه برعلیه گونه‌های 6 و 11 و 16 و 18 وواكسن دو ‌گانه برعلیه انواع 16 و 18 ؛ این وا كسن موجب كاهش میزان عفونت پایدار HPV و CIN می‌شوند (حدود 90% محافظت).

* عوامل خطرساز سرطان گردن رحم:
هرعاملی كه سیستم ایمنی یا سلامتی عمومی بدن را به مخاطره بیندازد و یا احتمال مواجهه با ویروس پاپیلوم انسانی را زیاد كند، موجب افزایش خطر ابتلا به این بیماری می‌شود از جمله:
1. خود فرد یا شریك جنسی او با بیش از یك نفر رابطه جنسی داشته باشند، و با افزایش تعداد نفرات، خطر زیادتر می‌شود.
2. شریك جنسی فرد با كسی كه سرطان گردن رحم داشته در گذشته رابطه جنسی داشته باشد
3. اولین مقاربت قبل از 18ـ16 سالگی و بالاخص حوالی بلوغ رخ داده باشد.
4. سیگار و یا حتی استنشاق دود سیگار افراد دیگر
5. ایدز و آلودگی با HIV
6. پیوند اعضا مثلاً پیوند كلیه
7. سابقه ابتلا به سایر بیماریهای مقاربتی.
8. سابقه مواجهه با دارویی بنام (دی‌اتیل استیل بسترول) (DES) در زمان جنینی،
9. سابقه سرطانهای گردن رحم، مهبل و عانه،
10. عدم انجام آزمون پاپ‌اسمیر بطور منظم (30% زنان مبتلا به سرطان مهاجم گردن رحم در طول عمر خود هرگز پاپ‌اسمیر انجام نداده‌اند و 50% در عرض 3 سال اخیر آنرا انجام نداده‌اند،
11. مصرف قرصهای ضد بارداری ممكن است سرطانهای گردن رحم را افزایش دهد.

* آیا سرطان گردن رحم مسری است؟
با توجه به اینكه نقش ویروس پاپیلوم انسانی در این بیماری ثابت شده، می‌توان آنرا قابل انتقال از طریق مقاربتی دانست. 99% زنانی كه دچار سرطان گردن رحم می‌شوند آلوده به HPV (ویروس پاپیلوم انسانی) هستند و 62% از آنان از انواع 16 و 18 می‌باشند.

• آیا سرطان گردن رحم ارثی است؟
در دانشگاه اوپسالای سوئد تحقیق شده كه زمینه‌های ژنتیكی هم در ابتلا به سرطان دهانه رحم نقش دارند. اگر اقوام درجه 1 (خواهر، مادر و دختر) كسی سرطان گردن رحم داشته باشد خطر ابتلا به آن زیاد می‌شود و احتمال ابتلا در سنین پایین هم زیادتر می‌شود. علیرغم این ارتباط ارثی، سرطان مهاجم گردن رحم با انجام منظم و دوره‌ای آزمون پاپ اسمیر قابل پیشگیری است.

Schoell wim etal
Epldemrology & blology of cx.ca.
Semin. Of Surg.oncol 1999. 16: 203-211

علایم:
وجود و یا عدم وجود علایم و نشانه‌های بالینی و شدت آنها، تا حدودی به شدت پیشرفتگی بیماری بستگی دارد و ممكن است از بیماری بدون علامت تا وجود علایم درد لگنی، سنگینی لگن و مشكلات ادراری و مدفوعی متفاوت باشد، در ضمن تمام علایم مربوط به این بیماری ممكن است ناشی از سایر بیماریها و مشكلات كاملاً خوش‌خیم باشند. شایع‌ترین علامت خونریزی در اثر تماس (مثلاً مقاربت) است.
اگر دچار خونریزی و لكه بینی بالاخص بعد از مقاربت هستید یا ترشح غیرعادی از مهبل دارید و یا سایر علایم ذكر شده در فوق، حتماً برای علت‌یابی به پزشك خود مراجعه نمائید.

علایم سرطان گردن رحم: چه زمان به احتمال وجود این بیماری مشكوك شویم؟
انجام دوره‌ای و منظم آزمون پاپ‌اسمیر موجب تشخیص زودرس تغییراتی كه منجر به سرطان گردن رحم می‌شوند، و یا تشخیص زودهنگام سرطان می‌شود. دركسانیكه علامتدار می‌شوند، خونریزی واژنیال بالاخص متعاقب مقاربت یا معاینه (خونریزی در اثر تماس)، شایع‌ترین علامت است.
در صورت پیشروی بیماری ممكن است علایمی چون كاهش وزن یا انسداد حالبها و اختلالات ناشی از انسداد در كلیه و… رخ دهد. اگر به بدخیمی‌های گردن رحم مشكوكید: 1. معاینه دقیق بالینی، 2. انجام آزمون پاپ‌اسمیر، 3. اگر ضایعه بزرگ و قابل دیدن وجود دارد نمونه‌برداری از آن، 4. اگر ضایعه بزرگ و واضح وجود ندارد انجام كلپوسكوپی و نمونه‌برداری از نواحی مشكوك و كورتاژ و تراشیدن داخل مجرای گردن رحم، 5. مخروط برداری از گردن رحم.
30% از موارد سرطان گردن رحم در زنانی رخ می‌دهد كه هرگز پاپ‌ اسمیر انجام نداده‌اند و … این میزان در ممالك رو به ترقی به 60% هم می‌رسند.

انواع سرطانهای گردن رحم:
سرطانهای گردن رحم ممكن است از سلولهای خود آن نشأت گرفته باشند یا از جاهای دیگر به آن منتشر شده باشند.
انواع سرطانهای ناشی از سلولهای بومی این عضو شامل:
سرطان سلول سنگفرشی
سرطان سلول غددی
سرطان مخلوط سنگفرشی و غددی
ساركوم یا سرطان ناشی از بافت همبند گردن رحم می‌باشند.
ملانوم بدخیم ممكن است از نقاط رنگدانه‌ای (melanosis) خود این منطقه نشأت گرفته باشد.
سرطانهای سلول‌های نور و اندوكرین هم بندرت در گردن رحم رخ می‌دهند.

* الگوهای انتشار سرطانهای گردن رحم:
انتشار موضعی
ـ از راه خون
ـ از راه لنف
ـ از راه صفاق

* راهكارهای درمانی:
در مراحل اولیه و تا زمانی كه بیماری محدود به لگن باشد روشهای جراحی با یا بدون رادیوتراپی (اشعه درمانی) و اگر متاستاز دوردست داده باشد اشعه درمانی با یا بدون شیمی درمانی بكار می‌رود.

[mojgan-1]

ممنون از پست خوبت من تجربه کردم یک تجربه تلخ و خدا را شکر میکنم که بعد از اینکه فرزند داشتم مبتلا شدم و حدود 5 سال پیش هم رحمم را از دست دادم امیدوارم مخاطبین این بخش دقت لازم را در خواندن این مطالب مفید به عمل آورند