تشخیص و درمان کبد چرب

[Atena]

علائم بالینی و آزمایشگاهی
متاسفانه اکثر بیماران با کبد چرب بدون علامت هستند و فقط تعداد کمی ممکن است یک درد مبهم در ناحیه RUQ و گاهی احساس خستگی و بی حالی داشته باشند.
در معاینه هپاتومگالی تا 75 درصد ممکن است وجود داشته باشد. افزایش آنزیمهای کبدی ممکن است تا 50 درصد موارد در استئاتوز یا کبد چرب ساده و تا 80 درصد در موارد پیشرفته که ایجاد استئاتوهپاتیت باشد رخ می‌دهد که مقدار آن حدود 5/1 تا 4 برابر نرمال می‌باشد و به ندرت ممکن است تا 10 برابر نیز برسد و معمولا ALT بیشتر از AST می‌باشد (برعکس کبد چرب الکلی که AST حداقل 2 برابر ALT می‌باشد). آلکالن فسفاتاز و GGT نیز ممکن است بالا باشد (حداکثر تا 3 برابر) ولی بیلی روبین و PT نرمال می‌باشد.
25 درصد بیماران با کبد چرب ممکن است ANA مثبت در حد کمتر از 320/1 داشته باشند.
آهن سرم در بیماران با کبد چرب بالا می‌باشد و فریتین در 50-20 درصد این بیماران بطور مشخص بالاست و نشانه شدت بیماری است.
سونوگرافی بیشترین وسیله تشخیصی می‌باشد که به صورت افزایش اکوژنیستی کبد مشخص می‌شود. در CT اسکن کبد چرب دانسیته کمتر از طحال دارد و در MRI، در T1، کبد روشن تر از طحال است ولی هیچکدام افتراق استئاتوز را از استئاتوهپاتیت تشخیص نمی دهد لذا CT و MRI هیچ ارزش بیشتری نسبت به سونوگرافی ندارند.
سیر طبیعی بیماری
در اکثر بیماران بیماری خوش خیم می‌باشد با این حال outcome 10-5 ساله سیروز ناشی از کبد چرب مشابه سیروز ناشی از هپاتیت C می‌باشد و در صورتی که همراه با سن بالا، چاقی، دیابت، فشار خون، ALT بیشتر از 2 برابر نرمال، AST> ALT و تری گلیسرید بیشتر از 1D باشد، نشانه شدت بیماری است. کبد چرب احتمالا شایعترین علت سیروز کریپتوژنتیک می‌باشد و ممکن است به طرف HCC برود. 30 درصد کبد چرب تبدیل به NASH و 15 درصد NASH تبدیل به سیروز می‌شود.
تشخیص
تشخیص قطعی بوسیله یافته های بالینی و هیستولوژیک می‌باشد و فقط زمانی اطلاق می‌شود که در غیاب مصرف الکل باشد (کمتر از 40-20 گرم در روز). با این حال با توجه به شیوع بیماری و تاثیر کم بیوپسی در درمان، بیوپسی زمانی انجام می‌شود که سن بیماری بالا باشد، چندین فاکتور از سندرم متابولیک وجود داشته باشد، نسبت AST> ALT باشد، علائم افزایش فشار پورت وجود داشته باشد یا علیرغم حدود 6 ماه درمان، پاسخ نداده باشد.
درمان
اساس درمان تغییر عادات غذائی و اصلاح آن و ورزش و کاهش وزن می‌باشد. آنتی اکسیدان ها موثرند ولی تاثیر مهمی در یافته های هیستولوژیک ندارد. EVit امروزه مورد مصرف ندارد چون ممکن است مورتالیتی را بیشتر کند. متفورمین و تیازولیدون دیون ها هم از نظر بیوشیمیایی و هم بافت شناسی موثر است ولی تیازولیدون دیون ها ممکن است باعث افزایش وزن شوند.
فصد خون رل درمانی در کبد چرب دارد. جمفیبروزیل و یوروزوبیل نیز موثرند ولی از نظر بافت شناسی اثر مهمی نداشته اند.
نهایتا در صورت عدم کنترل و درمان 15 درصد موارد NASH ممکن است دچار سیروز شوند و امروزه شایعترین علت سیروز کریپتوژنتیک، NASH می‌باشد لذا لزوم تشخیص زود هنگام و درمان را روشن می‌کند
دکتر محسن اسماعيلي-فوق تخصص گوارش و کبد