سوء هاضمه

[Atena]

دکتر محسن اسماعيلي-فوق تخصص گوارش و کبد





تعریف سوء هاضمه عملکردی با علت غیر ارگانیک هنوز مورد بحث می‌باشد ولی بیشترین تعریف مورد قبول در حال حاضر شامل درد یا ناراحتی تکراری و مزمن که در قسمت بالای شکم متمرکز می‌باشد و علت ارگانیک مثل زخم و غیره نداشته باشد لذا قبلا به نام non ulcer dyspepsia نیز نامیده می‌شد. پس این تعریف زمانی کامل است که یک اقدام تشخیصی در جهت رد علل ارگانیک انجام شده باشد.
کرایتریای تشخیصی Rome III نیز پیشنهاد شده که شامل یکی یا بیشتر از علائم: احساس پری بعد از غذا- سیری زودرس- درد اپی گاستر- سوزش اپی گاستر در غیاب علت ارگانیک که حداقل 3 ماه طول کشیده باشد و شروع علائم آن حداقل 6 ماه قبل از تشخیص باشد.
اپیدمیولوژی: بیشتر از 25 درصد مردم دنیا دچار سوء هاضمه هستند که 70-60 درصد آنها نهایتا طی بررسی از نوع سوء هاضمه عملکردی (FD) هستند از نظر شیوع تفاوتی بین زن و مرد وجود ندارد و هر دو به یک نسبت درگیر هستند. علائم گوارشی که به طور شایع با سوء هاضمه عملکردی overlap دارند شامل GERD و IBS می‌باشد.نهایتا مسئله ای که مهم است این است که FD بطور مشخص کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
تظاهرات بالینی: بیشترین علامت درد یا ناراحتی در شکم می‌باشد ولی مجموعه ای از علائم شامل احساس پری بعد از غذا خوردن، نفخ، سیری زودرس، تهوع، استفراغ یا آروغ زدن ممکن است وجود داشته باشد و ترکیب هر کدام از این علائم در زمانهای متفاوت ممکن است رخ بدهد. اگر علامت غالب، درد اپی گاستر باشد ulcer like dyspepsia گویند. اگر علامت غالب، پری و سیری زودرس و نفخ باشد Dysmotility like dyspepsia گویند.
اگر علامت غالب، ترش کردن باشد Reflax like dyspepsia گویند. و اگر مثل هیچکدام نباشد non specific like dyspepsia گویند.
مکانیسم های پاتوفیزیولوژیک:
مکانیسم های مختلفی توضیح داده شده است شامل:
1- تغییر در موتورورفلکس که بیشتر از همه مطالعه شده و از 40-30 درصد بیماران تاخیر تخلیه معده گزارش شده است. اختلال در تطابق قسمت پروگزیمال معده نسبت به غذا در 40 درصد دیده شده است.
2- رل عفونت با مکانیسم التهاب، تغییر در عملکرد مخاط، تغییر در سیستم عصبی معده و تغییر در درک ویسرال روده- مکانیسم مشابهی هم برای هلیکوباکترپیلوری گفته شده است.
3- تغییر در فعالیت واگ به عنوان رل اتیولوژیک برای اختلال اتونوم شناخته شده است.
4- فاکتورهای سایکولوژیک مثل استرس و اثرات آن روی CNS مکانیسم زمینه برای علائم FD شناخته شده است