تعريف :
زماني که مدفوع سفت و خشک بوده و همراه با درد يا به سختي دفع شود و يا دفع مدفوع به فاصله بيشتر از يک روز انجام شود يبوست گفته مي شود .
عوامل ايجاد کننده يبوست :
- وقتي کودک به اندازه کافي مواد حاوي فيبر که ( منشآ گياهي دارد ) يا آب و مايعات مصرف نکند ، مي تواند دچار يبوست شود .
- گاهي کودک به دليل اجابت مزاج دردناک سعي مي کند مدفوع خود را نگه دارد و از رفتن به توالت پرهيز مي کند که همين مسئله زمينه ساز يبوست مي شود .
- مصرف برخي داروها مي تواند سبب بروز يبوست شود . برخي بيماريهاي روده اي ، داخلي ( مانند کم کاري تيروئيد ) ، سيستم عصبي ،عضلاني مي توانند باعث بروز يبوست شوند . گاهي يبوست مي تواند منشاء رواني داشته باشد .
- در دوره نوزادي ممکن است اجابت مزاج نوزاد که از شير مادر تغذيه مي کند چند روز يک بار باشد ، ولي در يبوست حقيقي دوره نوزادي بخصوص اگر با عدم دفع گاز و اتساع شکم همراه باشد مداخله پزشک ضروري است از طرفي عدم تحمل پروتئين شيرگاو مي تواند باعث بروز يبوست شود .
درمان :
- ابتدا بايد مشکل کودک توسط پزشک بررسي شود تا در صورت علت عضوي درمان انجام شود . در صورت وجود علت غيرعضوي موارد زير کمک کننده مي باشند .
- مصرف آلو ، انجير ، خرما ، کشمش ، هلو ، گلابي ،زردآلو ، لوبيا ، نخود ، گل کلم ، سبزي و ميوه هاي تازه مي تواند سبب تسهيل اجابت مزاج شود . ولي بايد توجه کرد که از مصرف غذاهائي که کودک نمي تواند به راحتي بجود خودداري شود .
- يکي از درمانهاي مهم مصرف آب و مايعات کافي توسط کودک مي باشد.
- سبوس يک نرم کننده طبيعي مدفوع محسوب مي شود زيرا حاوي فيبر فراوان است . براي کودکان بالاي ۴ سال ذرت بوداده ،غذاي پرفيبري است که معمولاً کودکان آن را دوست دارند .
مصرف زياد برخي مواد غذائي ممکن است باعث ايجاد يبوست شود مانند : شير ، بستني ، پنير ، ماست و هويج پخته و موادي که در تهيه آنها مقادير زياد قند به کار رفته است ( مثل نوشابه ، کيک ، شيريني و ... )
آموزش رفتن به توالت و اجابت مزاج از نکات مهم ديگري است که بايد به آن توجه شود .
در مورد کودکان زير يکسال بايد زير نظر متخصص کودکان و يا متخصص تغذيه توصيه هاي تغذيه اي انجام شود .
توجه : در صورتي که يبوست بصورت حاد شروع شود و همراه با عدم دفع گاز باشد و يا در موارد دردشکم و يا وجود خون در مدفوع پزشک کودک خود را مطلع کنيد و از خوددرماني بپرهيزيد .