فراموشی های کوچک ، نگرانی های بزرگ (آلزایمر)

[Atena]

علائم: فراموشی حافظه نزدیک، کلام نامناسب، تغییر روحیه
کلیدهای من کجا هستند؟ برای چی به آشپزخانه آمدم؟ یعنی اینها نشانه های نگران کننده ای هستند؟ اینکه من دچار این فراموشی ها می شوم ناشی از بالا رفتن سنم است و در سن من طبیعی است یا من دچار بیماری فراموشی یا آلزایمر شده ام؟ سه متخصص، دکتر جیمز مک کان تورولوژیست، دکتر گری اسمال مدیر مرکز حافظه دانشگاه wcla و دکتر ویلیام تایز مدیر مرکز تحقیقات آلزایمر بیمارستان آسپن به سوالات شایع در این مورد پاسخ داده اند.

● احساس می کنم عقلم را از دست داده ام. قرار یک جلسه را می گذارم و بعد آن را فراموش می کنم، کسی به من معرفی می شود و پنج دقیقه بعد نام این فرد را از یاد می برم، آیا من دچار آلزایمر شده ام؟
▪ فراموش کردن چیزهایی که اخیراً یاد گرفته اید و به خاطر سپرده اید یک پرچم قرمز در مورد احتمال ابتلا به بیماری آلزایمر است. اولین قوایی که فرد در بیماری آلزایمر از دست می دهد، توان ذخیره کردن حافظه جدید و مسائل تازه آموخته و اصطلاحاً حافظه نزدیک است. حافظه دور و آموخته های قدیمی با زمان دیرتری از یاد می روند… بیماران مبتلا به آلزایمر ممکن است یک حافظه غنی و دقیق در مورد خاطرات کودکی شان، آهنگ های مورد علاقه شان و بازی ها و ورزش هایی که در گذشته انجام داده اند داشته باشند اما ممکن است اسم نوه های خود را به خاطر نداشته باشند. به هر حال میزان این از دست دادن حافظه به توان ذهنی فرد و تلاشی که او برای به خاطر سپردن داشته هم مرتبط است. واقعیت هم این است که یک فرد تا واقعاً توجه نکند و تلاش نکند چیزی را به خاطر نمی سپارد.
زمانی که فردی منضبط و با حافظه خوب قرارها یا مسائلی مشابه را فراموش می کند باید در مورد او نگران شد، کسی که معمولاً دچار حواس پرتی بوده و خیلی منضبط نیست ممکن است به طور طبیعی یا با بیماری هایی مثل افسردگی مزمن یا اختلالات کاهش دقت دچار فراموشی های کم یا زیاد شود.
متخصصان می گویند اگر یک فراموشی ممتد مستمر در مورد تمام مقاطع زندگی رخ دهد بعید است که این مساله ناشی از بیماری آلزایمر باشد.
● ممکن است این ناشی از پیری است اما حالا سر کار من کاری را که قبلاً در دو ساعت انجام می دادم حالا در چهار ساعت انجام می دهم. من معمولاً سریع و دقیق کار می کردم اما حالا نمی توانم این گونه کار کنم…
▪ مشکلات در انجام وظایف شغلی و مسائل مرتبط با تفکرات انتزاعی می تواند یکی از اولین نشانه های بیماری آلزایمر باشد. ذهن یک فرد مسن با استفاده از تجربه می تواند تا سال های زیادی کار کند که فرد دچار مشکلات کاری نشود، اگر فرد دچار مشکل در انجام کاری شود که قبلاً به راحتی انجام می داده باید به آلزایمر مشکوک شد. عدم توانایی در انجام جمع و تفریق و کار با اعداد یا مشکل تعویض قرارهای کاری و عدم برنامه ریزی مناسب در قرارها می تواند ناشی از استرس و اضطراب و هیجان باشد نه آلزایمر.
گاهی نشانه های کوچک مثلاً فراموش کردن مسیر خانه حین رانندگی می تواند نشانه ای از بیماری آلزایمر باشد. سرعت بروز چنین اتفاقاتی هم برای تشخیص میان آلزایمر و سالخوردگی عادی مهم است چراکه در آلزایمر فراموشی ما ناگهانی و پایدار است اما در سالخوردگی فراموشی ها تدریجی است.
● در زمان حرف زدن دچار مشکل برای یافتن کلمات می شوم یا چیزها را در جای نامناسب می گذارم، دچار چه مشکلی هستم؟
▪ گذاشتن عینک در داخل فریزر یا خودکار در جای ظرف ها ممکن است نشانه یک مشکل باشد چراکه گذاشتن چیزها در جاهای نامناسب یکی از علائم اولیه آلزایمر است.
نیافتن لغت مناسب برای چیزهایی که جلوی چشم است مثلاً عینک یا استفاده از کلمات نامناسب «این چیزی که به چشمم می زنم» یا «آن چیزی که باید روی دماغم باشد» هم می تواند یکی از علائم نیاز به مراجعه به پزشک باشد.
شیوه ای که مشکلات رخ می دهد هم می تواند راهنمایی برای تشخیص بیماری باشد. مشکلات ناگهانی برای یافتن کلمات یا ادای آنها می تواند نشانه ای از یک سکته مغزی باشد. «فرار لغات از زبان» که اصطلاحاً به حالتی گفته می شود که یک کلمه یا یک نام یک، لحظه توسط فرد ادا می شود اما لحظاتی بعد ادا نمی شود (و گم می شود) یک نشانه شایع و مشخص از دست دادن حافظه ناشی از کهولت و بالا رفتن سن است اما زمانی که لغات اصلاً به یاد نمی آیند یا لغات دیگر جایگزین آنها می شوند، یا توضیحات نسبتاً نامرتبط جای آنها را می گیرند، باید به مسائلی مثل بروز آلزایمر شک کرد.
● همسر، فرزند و دوست من می گویند رفتار من تغییر کرده است اما خودم متوجه چیزی نمی شوم، آیا باید نگران باشم؟
▪ مشکلات مربوط به حافظه که ممکن است مرتبط با این بیماری باشند معمولاً توسط افراد نزدیک فرد و نه خود او مشاهده می شوند. برای تشخیص این بیماری پزشکان به مشاهدات افراد نزدیک به فرد مبتلا توجه زیادی می کنند. تغییرات حتی کوچک در رفتار، اخلاق، روحیه، عادات روزانه و میزان فراموشکاری فرد توسط افراد نزدیک به او دیده و درک می شود و می تواند اطلاعات بسیار مهمی در مورد بیماری در اختیار پزشک معالج قرار دهد.
در موارد بسیاری هم البته خود فرد و حتی نزدیکان او فراموشی را انکار می کنند. خیلی از اشخاص با واکنش های دفاعی خود نمی پذیرند که دچار مشکل شده اند اما اگر بیماری ای وجود داشته باشد تغییرات در رفتار و خلق و خو و فراموشی ها آنقدر گسترده می شود که فرد دیگر نمی تواند آن را انکار کند.
● مادر من تقریباً همیشه اکثر زمان روز را خارج از خانه می گذراند. او عاشق رفتن و دیدن دوستانش بود، به سینما و تئاتر یا خرید می رفت و هیچ مراسمی را از دست نمی داد اما حالا روزهای متعددی می آید و می رود و او از خانه خارج نمی شود. او خیلی تمایل به گذراندن وقت با دیگران ندارد، حالا هم خیلی سریع عصبانی یا غمگین یا آشفته می شود، او به چه بیماری ای دچار شده است؟
▪ تغییر در شخصیت، خلق و خو و انگیزه ها اغلب همراه بیماری آلزایمر است و به خصوص در مراحل اولیه بیماری دیده می شود البته خیلی از اوقات پزشکان این نکات را از نشانه های بیماری افسردگی می دانند چرا که افسردگی شایع ترین بیماری روحی – روانی دوران سالخوردگی است. اما تغییرات ناگهانی و سریع خلق و خو و انقلاب های هیجانی مثلاً واکنش های عاطفی شدید در مقابل افراد نزدیک و کسانی که به آنها علاقه وجود دارد ممکن است نشانگر بیماری آلزایمر باشد.
همه افراد با بالا رفتن سن انرژی خود را از دست می دهند و انگیزه آنها برای فعالیت کمتر می شود اما اگر شخصی کاملاً فعال و پرانرژی ترجیح بدهد ساعت ها در مقابل تلویزیون بنشیند و روزها از خانه خارج نشود حتماً باید مورد معاینه یک پزشک قرار بگیرد.