زونا، علائم و درمان آن

[Naji]

بيماري زونا به آبله مرغان بالغين شهرت دارد. اين بيماري معمولا در افرادي رخ مي ‌دهد كه سابقه اين بيماري را در سال ‌هاي گذشته داشته اند و يا اين كه ويروس زونا را به‌ صورت نهفته در خود جاي داده‌اند كه عامل مولد آن شبيه ويروس آبله ‌مرغان است. تاول‌هاي منطقه ‌اي يا زونا؛ تاول ‌هاي كوچكي هستند كه جنب يكديگر در منطقه يك عصب محيطي و در امتداد مسير آن پديد مي ‌آيد و با درد و سوزش همراه است.
ويروس زونا با ويروس آبله و آبله مرغان از يك گروه است. زونا مي ‌تواند در هر سني‌ رخ‌ دهد، اما در افراد بالاي‌ 50 سال‌ شايع ‌تر است‌.
بيماري زونا به‌ دليل فعال شدن مجدد ويروس "واريسلازوستر" است كه در دوران كودكي بيماري آبله مرغان را در فرد سبب شده است.
اين ويروس در سيستم عصبي بدن پنهان مي‌ شود و هنگامي كه سيستم ايمني تضعيف مي ‌شود خود را به شكل بيماري زونا نمايان مي ‌كند.
ويروس "واريسلازوستر" جزء خانواده ويروس ‌هاي "هرپس" كه تبخال را ايجاد مي ‌كند است، لغت زوستر به معني تسمه يا كمربند است. در بيماري زونا درد شديد و سوزنده ‌اي به‌ صورت ثابت در طول يك مسير عصبي حس مي‌ شود و تاول‌ هاي قرمزي چند روز بعد در محل درد ظاهر مي‌ شود كه رنگ تاول ‌ها كم‌ كم به تيرگي مي‌ گرايد.
علائم‌ شايع‌

تاول‌هاي‌ قرمز و دردناك‌ كه‌ امكان‌ دارد در هر جايي‌ از بدن‌ به‌ وجود آيند. اين‌ تاول‌ها 5 - 4 روز پس‌ از آغاز علائم‌ اوليه‌ ظاهر مي ‌شوند.

تاول‌ها معمولا روي‌ يك‌ نوار پهن‌ پوست‌ در امتداد مسير رشته‌ هاي‌ عصبي‌ حسي‌ در يك‌ ناحيه‌ خاص‌ پوست‌ پديد مي ‌آيند.
تاول‌ها را غالبا مي ‌توان‌ در ناحيه‌ قفسه‌ سينه‌ ديد كه‌ البته‌ تنها در يك‌ طرف‌ بدن‌ گسترش‌ مي ‌يابند. از علائم شايع اين بيماري مي توان به موارد زير اشاره كرد:
* تب‌ و لرز خفيف
* احساس‌ كسالت
* تهوع‌، دل ‌پيچه‌ يا اسهال‌ خفيف
* درد روي‌ قفسه‌ سينه، صورت، يا درد سوزشي‌ در پوست‌ شكم‌ بر حسب‌ ناحيه ‌اي‌ كه‌ گرفتار شده‌ است‌.
عوامل‌ افزايش‌ دهنده‌ خطر

* سن‌ بالاي‌ 50 سال‌
* استرس
* وجود يك‌ بيماري‌ كه‌ باعث‌ كاهش‌ مقاومت‌ بدن‌ شده‌ باشد.
* استفاده‌ از داروهاي‌ سركوب ‌كننده‌ ايمني‌ يا ضد‌ سرطان
* جراحي‌ يا تاباندن‌ اشعه‌ به‌ نخاع‌
* لوسمي يا لنفوم
پيشگيري‌

در حال‌ حاضر نمي ‌توان‌ از آن‌ پيشگيري‌ به‌ عمل‌ آورد. واكسن ‌هاي‌ تحقيقاتي‌ كه‌ براي‌ پيشگيري‌ از آبله‌ مرغان‌ در حال‌ آزمايش‌ هستند نتوانسته ‌اند جلوي‌ زونا را بگيرند. البته‌ فرد با يك‌ بار گرفتن‌ زونا، تا آخر عمر در برابر آن‌ ايمن‌ خواهد بود؛ مگر در موارد نادر.
عوارض‌ احتمالي‌

* عفونت‌ باكتريايي‌ ثانويه‌ در تاول‌ هاي‌ زونا
* درد مزمن، خصوصا در سالمندان، كه‌ تا ماه‌ها يا سال‌ها در مسير رشته‌ هاي‌ حسي‌ محل‌ قبلي‌ وجود تاول‌ ها باقي‌ مي‌ ماند.
* زخم‌ قرنيه
* عفونت‌ دستگاه‌ عصبي‌ مركزي‌

تشخيص

* تشخيص‌ معمولا تا زمان‌ بروز بثور پوستي‌ امكان ‌پذير نيست‌. قبل‌ از آن‌، علائم‌ ممكن‌ است‌ شبيه‌ آپانديسيت، جمع‌ شدن‌ مايع‌ دور ريه‌ يا ساير بيماري‌ ها باشند.
* ندرتا آزمايش‌ خون، كشت‌ مايع‌ تاول ‌ها و نمونه‌ برداري‌ از پوست‌ انجام‌ مي‌ گيرد.
درمان

هدف‌ اصلي‌ درمان‌ عبارت‌ است‌ از تخفيف‌ خارش‌ و درد تا حد امكان‌، كه‌ براي‌ اين‌ كار معمولا از داروهاي‌ ماليدني‌ و خوراكي‌ استفاده‌ مي ‌شود. دردي‌ كه‌ پس‌ از پاك‌ شدن‌ تاول ‌ها باقي‌ مي ‌ماند را خيلي‌ مشكل‌ مي توان‌ درمان‌ كرد و متأسفانه‌ هيچ‌ راه‌ قطعي‌ براي‌ درمان آن وجود ندارد.
* در وان‌ آبي‌ بخوابيد كه‌ به‌ آن‌ نشاسته‌ ذرت يا پودر جو دوسر اضافه‌ شده‌ باشد.
* ساير روش‌هاي‌ كاهش‌ درد نيز مطرح‌ هستند، اما تأثير هيچ ‌‌كدام‌ به‌ طور قطعي‌ اثبات‌ نشده‌ است‌. اين‌ روش‌ها عبارت هستند از: تحريك‌ يا مالش‌ متناوب‌، استفاده‌ از جريان‌ الكتريكي‌ در پوست‌، اسپري‌ سرد و قطع‌ رشته‌ هاي‌ عصبي‌ يا جراحي‌.
براي بهبودي سريع ‌تر اين كارها را انجام دهيد
مسكن مصرف كنيد
به‌عنوان مسكن به جاي آسپيرين از استامينوفن استفاده كنيد به اين صورت كه هر 4 ساعت 2 عدد قرص استامينوفن را ميل كنيد.
با مصرف ويتامين ‌ها بدن را تقويت كنيد
چنانچه مقدار بالاي ويتامين ث و ب كمپلكس مصرف شود، سيستم ايمني بدن تقويت خواهد شد. مصرف روزانه 2000‌ميلي‌ گرم ويتامين ث كفايت مي ‌كند.
همچنين خوردن روزانه 2 عدد قرص ويتامين ب كمپلكس يا يك عدد كپسول مولتي ‌ويتامين مينرال كافي است. البته در اين موارد حتما بايد نظر پزشك معالج تان را جويا شويد.
با تاول ‌ها چه كار بايد كرد؟

پس از بروز تاول ‌ها براي تسكين درد بهتر است به نكات زير توجه كرد:
تاول‌ها را دستكاري نكنيد
چنان چه مقدار زيادي كرم و پماد روي پوست بماليد با تحريك پوست سبب تاخير در بهبودي خواهيد شد بنابراين بهتر است تاول ‌ها را دستكاري نكنيد.

از محلول كالامين استفاده كنيد
هنگامي كه ايزوپروپيل الكل به ميزان 20 درصد و فنل‌ومنتول به ميزان يك درصد به لوسيون كالامين اضافه شود محلولي به دست مي ‌آيد كه در بهبود تاول‌ها بسيار مؤثر است. از اين محلول‌ ها تنها طي يك ‌روز به مقداري كه تاول‌ ها خشك شده و روي شان پوسته ببندد، استفاده كنيد و ديگر از آن استفاده نكنيد.
خمير آسپيرين با كلروفوم را به كار ببريد
از پزشك داروساز تقاضا كنيد كه اين فراورده را براي شما تهيه كند. دكتر داروساز 2 عدد قرص آسپيرين را پودر كرده و 2 قاشق غذا‌خوري كلروفوم به آن مي ‌افزايد تا به‌ صورت خمير در آيد.
حال شما با تكه ‌اي پارچه تميز، خمير را به آرامي روي ناحيه مجروح بماليد، خمير را چندين بار در روز به كار بريد.
به خاطر داشته باشيد كه اگر به آسپيرين حساسيت داريد از اين فراورده استفاده نكنيد.
كلروفوم بقاياي صابون، روغن و سلول ‌هاي مرده پوست را حل مي‌ كند و به اين ترتيب آسپيرين مي‌ تواند به درون لايه ‌هاي پوست نفوذ يابد و از انتقال درد توسط پايانه‌هاي عصبي جلوگيري كند. پس از به كار بردن اين خمير در عرض 5 دقيقه احساس درد كمتري خواهيد داشت. تاثير اين مسكن ساعت‌ ها به‌جاي مي ‌ماند.
از پوشش مرطوب استفاده كنيد
حوله ‌اي را در آب سرد فرو برده و بعد از آبكشي روي ناحيه صدمه ديده قرار دهيد. هر چه آب خنك ‌تر باشد احساس بهتري خواهيد داشت. تاثير اين عمل مانند قرار دادن يخ روي پوست سوخته شده است. به اين دليل بهتر است از رسيدن گرما به پوست آسيب ‌ديده نيز جلوگيري كنيد.
عفونت روي تاول را با آب اكسيژنه بشوييد
اگر تاول ‌ها عفوني شده‌اند بهتر است روي آن ها را با محلول آب اكسيژنه 6‌ درصد ضد ‌عفوني كنيد يا آن كه از پمادهاي آنتي ‌بيوتيك نظير "جنتامايسين" استفاده كنيد.
مريم غفاري