38 درصد زايمان‌ها در کشور با روش سزارين انجام مي‌شود

[Naji]

پريسا اصولي- سال‌ها است شاهد افزايش سزارين به جاي زايمان طبيعي در کشور هستيم و هر روز نيز بر شمار مادراني که خواهان عمل سزارين هستند، افزوده مي‌شود. کارشناسان معتقدند ايران از جمله کشورهايي به شمار مي‌آيد که عمل سزارين در آن بسيار رواج داشته و اين موضوع با توجه به عوارضي که سزارين در مقايسه با زايمان طبيعي براي مادران و نوزادان دارد، موجب نگراني‌هايي شده است. اين در حالي است که به گفته کارشناسان نوزاداني که توسط زايمان طبيعي مادر به دنيا مي‌آيند، از نظر جسماني و روحي در وضعيت بهتري به سر مي‌برند
به گفته دکتر کامران باقري لنکراني، وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشکي، 38 درصد زايمان‌ها در کشور با روش سزارين انجام مي‌شود. از طرفي، مسوولاني همچون معاون سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي به افزايش زايمان به شيوه سزارين اشاره کرده و آن را موجب ايجاد مشکلات و هزينه‌هاي زيادي براي خانواد‌ه‌ها عنوان کرده‌اند. دکتر سيد حسن امامي رضوي در اين باره مي‌گويد: «با توجه به عوارض زياد زايمان به شيوه سزارين به خانواد‌ه‌ها توصيه مي‌شود، زايمان طبيعي را برگزينند و مطمئن باشند، در زايمان طبيعي سلامت مادر و کودک بهتر حفظ خواهد شد.» وضعيت نامطلوب بيمارستان‌هاي دولتي براي انجام زايمان طبيعي يک متخصص زنان و زايمان در اين ارتباط از وضعيت بيمارستان‌هاي دولتي براي انجام زايمان طبيعي مادران گله‌مند است و اظهار مي‌دارد: «بيمارستان‌هاي دولتي شرايط ايجاد محيط مناسب براي زايمان طبيعي مادران را ندارند.» دکتر مريم کاشانيان مي‌گويد: «دولت از يک سو زايمان طبيعي را تبليغ مي‌کند و تلاش دارد تا ميزان عمل سزارين در کشور را کاهش دهد اما جاي اين سوال است که آيا شرايط و محيط مناسبي براي زايمان طبيعي در بيمارستان‌ها به ويژه بيمارستان‌هاي دولتي وجود دارد؟ آيا يک ماما براي هر مادر باردار اختصاص دارد تا وي را در فرآيند زايمان حمايت کرده و مراقبت‌هاي لازم را تا به دنيا آمدن نوزاد انجام دهد؟» رييس بيمارستان شهيد اکبرآبادي در ادامه مي‌افزايد: «درحال حاضر اتاق زايمان اکثر بيمارستان‌هاي دولتي به جاي اينکه يک تخت داشته باشد، چند تخت را در خود جاي داده است. به عنوان نمونه، اتاق زايمان بيمارستان شهيد اکبرآبادي داراي چهار تا پنج تخت است که هر کدام از آنها با يک پرده از يکديگر جدا شده است. اين در حالي است که هر مادر باردار به يک محيط خصوصي براي به دنيا آوردن فرزندش نياز دارد و وجود پرده بين تخت‌ها نمي‌تواند پاسخگوي رفع نياز مادر به اين محيط خصوصي باشد.» وي با بيان اينکه بيمارستان بودجه کافي براي ايجاد يک ديوار کاذب (پارتيشن) بين تخت‌ها را ندارد، تصريح مي‌کند: «اگر پارتيشن را نيز بين تخت‌ها بگذاريم، فرياد مادر در حين زايمان که دارد درد مي‌کشد را چه کار کنيم؟ اين فرياد وقتي به گوش مادري که روي تخت همجوار قرار دارد، مي‌رسد بيشتر باعث استرس وي مي‌شود. زايمان يک فرآيند استرس‌زا است و به مادر به اندازه کافي استرس وارد مي‌شود و شرايط اتاق زايمان نه تنها از استرس آن نمي‌کاهد بلکه به آن اضافه نيز مي‌کند. تاثير اين شرايط روي مادر به گونه‌اي است که وقتي مادر از زايمان فارغ شده و از آن محيط استرس‌زا بيرون مي‌آيد، در اکثر مواقع، خودش، نخستين مبلغ سزارين براي مادران ديگري مي‌شود که مي‌خواهند نوزاد خود را به دنيا بياورند زيرا بيمارستان، براي مادر شرايطي را ايجاد کرده که حس تنفر و خاطره بدي را براي وي ايجاد کرده است.» وي به يک اتاق زايمان ايده‌آل اشاره مي‌کند و مي‌گويد: «در کشورهاي پيشرفته اتاق زايمان مثل يک سوئيت است که در آن به جز تخت، ادوات و وسايل ديگري از جمله يک دستگاه تلويزيون نيز وجود دارد و شرايط به گونه‌اي است که همراهان مادر از جمله همسر و حتي فرزندانش نيز مي‌توانند در آنجا حضور داشته باشند و شرايط به گونه‌اي فراهم مي‌شود که مثل منزل شخصي مادر بوده تا وي در آن احساس آرامش کند. مادر، با اين شرايط، کمتر دليلي پيدا مي‌کند تا خود را به عمل سزارين سپرده و در شرايط بهتري زايمان طبيعي را انجام مي‌دهد.» دکتر کاشانيان با بيان اينکه با برگزاري کلاس‌هاي آمادگي زايمان در بيمارستان شهيد اکبرآبادي، نزديک به 50 درصد ميزان درخواست سزارين کاهش يافته است، ادامه مي‌دهد: «هدف از برگزاري کلاس‌هاي آمادگي زايمان، آشنايي زنان باردار با پروسه زايمان و کاهش ترس آنان نسبت به زايمان طبيعي است زيرا ثابت شده که ترس از زايمان و استرس، بر سير زايمان تاثير مي‌گذارد. در اين کلاس‌ها راهکارهايي از قبيل چگونگي نفس کشيدن، روش‌هاي ريلکسيشن براي کاهش درد، بيهوده داد نزدن و تقلا نکردن به زنان باردار آموزش داده مي‌شود تا اين امر باعث کاهش استرس هنگام زايمان شود. روش‌هاي مختلف طب سوزني، طب فشاري و زايمان در آب نيز در اين کلاس‌ها مورد بحث و آموزش قرار مي‌گيرد و براساس پذيرش هر يک از زنان باردار يک روش در مورد وي به کار مي‌رود.» 90 درصد زايمان‌ها بايد به روش طبيعي انجام شوداين در حالي است که به گفته رييس انجمن متخصصان زنان و مامايي كشور، همكاري متخصصان بي‌هوشي و متخصصان زنان و زايمان مي‌تواند امكان زايمان طبيعي بدون درد را براي مادران فراهم نمايد و به كاهش گرايش به سزارين در بين زنان باردار كمك كند. دكتر مريم پوررضا در اين باره مي‌افزايد: «براي زايمان‌هاي بدون درد، يك سري بي‌حسي‌هاي نخاعي داده مي‌شود كه اين كار توسط متخصص بي‌هوشي و با نظارت متخصص زنان و زايمان انجام مي‌شود و حضور هم‌زمان آنها تا پايان وضع حمل، به يك زايمان طبيعي بدون درد منجر مي‌شود. در بسياري از موارد ترس از زايمان است كه گرايش به سزارين را بالا مي‌برد و زايمان بدون درد به همين منظور پيشنهاد مي‌شود. البته زايمان بدون درد در حيطه وظايف زنان و زايمان نيست بلكه بايد با همكاري متخصصن بي‌هوشي انجام شود.» عضو جامعه جراحان ايران ادامه مي‌دهد: «متخصص بي‌هوشي بايد همانند متخصص زنان كه ممكن است 4تا 6 ساعت وقت صرف يك زايمان طبيعي كنند، وقت بگذارد و در كل زمان زايمان حضور داشته باشد و بي‌حسي موضعي بدهد اما متاسفانه متخصصان بي‌هوشي در اين امر كمتر همكاري مي‌كنند و بنا به هر دليلي زير بار اين نوع بي‌هوشي‌ها نمي‌روند و حاضر به صرف زمان براي اين كار نيستند.» وي با بيان اينکه زايمان امري طبيعي است كه طبق اصول علمي در90درصد موارد بايد به طور طبيعي انجام شود، اضافه مي‌کند: «تنها در 10 درصد موارد بنا به تشخيص پزشك كه ممكن است براي سلامت مادر و يا نوزاد خطرناك باشد، سزارين پيشنهاد مي‌شود. در شرايط فعلي زنان به طور فزاينده‌اي در تمام دنيا گرايش به سمت سزارين پيدا كرده‌اند كه اين امر در ايران نيز بسيار رايج شده است. دلايل مختلفي براي افزايش آمار سزارين مطرح است كه كاهش تعداد بارداري‌ها يكي از اين دلايل است. در گذشته زايمان‌هاي بالاتر از هفت مورد بسيار رايج بود اما در شرايط فعلي نهايتا تعداد زايمان‌ها از دو تا سه مورد فراتر نمي‌رود و زنان ترجيح مي‌دهند در شرايطي وضع حمل كنند كه درد كمتري را احساس كنند. اين در حالي است كه سزارين عوارض و مشكلاتي را نيز به دنبال دارد. از جمله اين عوارض خطر عفونت، خون‌ريزي و مشكلات و عوارض داروهاي بي‌هوشي است. سزارين يك عمل جراحي بزرگ است كه طي آن شكم بيمار برش داده مي‌شود و هر چه‌قدر هم اتاق عمل استريل باشد باز هم امكان انتقال يك سري آلودگي‌ها وجود دارد. اين وظيفه پزشك است كه هنگامي كه بيمار تقاضاي زايمان به روش سزارين را مي‌كند، تمام اين مشكلات را براي او بازگو كند.» خطر مرگ مادران در زايمان به روش سزارين سه برابر بيشتر استاز طرفي به گفته دبير انجمن علمي مامايي ايران، خطر مرگ در مادراني که به روش جراحي زايمان مي‌کنند سه برابر بيشتر از زناني است که به روش طبيعي و بدون مداخله، زايمان مي‌کنند. ناهيد خداکرمي مي‌افزايد: «همچنين خطراتي چون عفونت، خون‌ريزي بعد از زايمان و عوارض بي‌هوشي در اين دسته از زنان افزايش مي‌يابد. در عين حال، طول ماندگاري اين افراد در بيمارستان بيشتر مي‌شود و نيز بلافاصله پس از زايمان قادر به آغوش گرفتن نوزاد و تغذيه او با شير خود نيستند كه اين بار موجب بروز مشکلات عاطفي و ارتباطي بين مادر و نوزاد مي‌شود. اين درحالي است كه درآغوش گرفتن نوزاد پس از تولد، موجب افزايش کيفيت سلامت مادر و نوزاد مي‌شود و بار عاطفي مثبت بيشتري دارد.» وي با اشاره به امکان بروز عوارض درازمدتي همچون چسبندگي‌ها، نازايي ثانويه و آسيب به دستگاه ادراري در حين عمل براي مادر و نيز افزايش احتمال بروز مسايلي چون آسم و مشکلات رفتاري براي نوزاد، خاطرنشان مي‌کند: «در روش سزارين نمي‌توان عدم بروز عارضه در مادر و نوزاد را در آينده تضمين کرد، در حالي که در زايمان طبيعي، سلامت مادر و نوزاد تضمين است.»