طبیعت فعال کودک در برابر طبیعت منفعل او

[Naji]

آیا کودک در کسب تجربه نقش منفعل دارد؟ یا جستجوگری فعال و خالق تجربه است؟ نظریه پردازی که فرض می کند کودکان منفعلند منظورش این نیست که آنها به محیط واکنش نشان نمی دهند، بلکه معتقد است که آنها با آمادگی برای جذب آنچه محیط فراهم می کند پا به جهان می گذارند.

طبق این نظر، کودکان از طریق پاداش و تنبیهی که از روی محیط اطرافشان اعمال می شود شکل می گیرند و از طریق نیازهای درونی که بر آن کنترل کمی دارند هدایت می شوند. نظریه پردازان و مربیانی که کودک را اساساً منفعل می دانند غالباً بر روشهای آموزشی مستقیم و سازمان یافته تأکید می کنند. برای مثال، بعضی روشهای آموزش نواختن پیانو به کودکان شامل یک سلسله مراحل مشخص، گروهها و آهنگ هایی است که باید به ترتیب مقرر آموخته شوند. کودک باید هر مرحله را کامل بیاموزد تا بتواند به مرحله بعدی بپردازد. این روش را با روش مربی ای مقایسه کنید که معتقد است که کودکان موقعی به بهترین وجه می آموزند که خودشان مواد و تکالیف آموزشی را انتخاب کنند و در پی آن باشند.

چنین مربی هنگام آموزش پیانو احتمالاً کودک را تشویق می کند تا آهنگهایی بسازد یا از میان تمرین های مختلف یکی را انتخاب کند. این رهیافت کودکان را تشویق می کند تا در رشد خود سهمی فعال داشته باشند. فرض بر این است که گرایش به کنجکاوی، کاوش در محیط اطراف و سازمان دادن به تجارب حاصل از آن در چارچوب ذهنی، از خصوصیاتی است که در نوع انسان ذاتی است. بر اساس این دیدگاه تلاش هایی که در جهت برنامه ریزی کردن یادگیری، آن هم به صورت محدود آن، می شود به احتمال زیاد با شکست مواجه می شود.

زیرا اینگونه برنامه ها پاسخگوی علایق یا الگوهای یادگیری کودک نیست. بلکه بر عکس، موقعیت نسبتاً غیر سازمان یافته ای که ایجاد انگیزش کند یا فرصت کاوشگری را فراهم کند به کمال مطلوب نزدیکتر است به این ترتیب آنچه کودک انجام می دهد یا می آموزد عمدتاً به علایقی که ا درون او تراوش می کند و نیز می کند و نیز میزان درکش بستگی دارد.

نویسنده مقاله:دکتر مژگان کاراحمدی-متخصص روانپزشکی